“Digitale Transformatie”

Wanneer men het tegenwoordig heeft over bovenstaand buzzword, zal men steevast een aantal technologische evoluties opsommen die een verregaande impact op onze wereld hebben, en bijgevolg ook op de business, (in het bijzonder de IT business). We denken dan Big Data + Analytics, Sociale Media, Cloud en Mobile; de zogenaamde “Nexus of Forces“.

Het is wel waar dat deze nexus nogal wat furore maakt, maar die kan dat, doordat er, onderliggend, een aantal andere technologische evoluties spelen, die het de software engineering wereld mogelijk maken om al deze krachten voldoende te ondersteunen. Evoluties die, als het ware, ervoor zorgen dat de software die deze nexus draaiende houdt, kan worden gebouwd en ontplooid op een beheersbare manier, zonder dat ontwikkelaars ten onder gaan aan de groeiende complexiteit. Een aantal van die evoluties vatten we hier nu samen onder de noemer “Vortex of Enablers”. (Over vele van deze technologieën hadden we het reeds eerder – volg de links voor meer informatie.)

Enablers 1 en 2: Verregaande Virtualisatie met Cloud & Containers

De Cloud is niet meer weg te denken, maar welke technologie gaat er precies achter schuil? Oorspronkelijk werden er enorme sprongen voorwaarts gemaakt door het virtualiseren van machines, en infrastructuur in het algemeen (IaaS). Maar nu zien we de platformen pas echt ook voor ontwikkelaars tot wasdom komen. PaaS platformen zijn, dankzij de verschroeiend harde introductie van Container technologie, uitgegroeid tot de virtualisatiekeuze bij uitstek. Het worden nu zelfs vaker en vaker in de eerste plaats “Container Platformen“. Momenteel zijn Containers niet meer weg te denken uit Software Engineering, en ze zijn ook een belangrijke enabler voor DevOps. Maar het verhaal zal hier nog niet eindigen. Aan de horizon duikt reeds een nog hoger niveau van virtualisatie op: het zogenaamde Serverless Computing (zie ook onze research radar).

Enabler 3: MicroServices

MicroServices zijn de manier bij uitstek waarmee we complexe IT systemen kunnen opdelen in vele kleinere en makkelijker onderhoudbare componenten. Ze zorgen ervoor dat we een verzameling van toepassingen kunnen bouwen die allemaal potentieel klant zijn van elkaar en elk hun stukje van het geheel uitvoeren. Daarnaast zijn ze typisch klein en onafhankelijk, waardoor ze ideaal zijn om uitgerold te worden via een container platform.

Enabler 4: Event Driven Software Engineering

Over Events hadden we het al uitgebreid in vorige blogs. In het algemeen merken we dat dit mechanisme aan populariteit wint om een dynamisch en snel veranderende wereld, die continu nieuwe data genereert, te kunnen vatten in IT.

Events lenen zich dan ook heel goed voor het capteren van data: alles wat in een computersysteem binnenkomt, kan namelijk worden gezien als een Event, en het gebruik hiervan als primaire databron is soms handiger dan wanneer men de ervan afgeleide data zou gaan bewaren. In een overheidscontext zien we bijvoorbeeld de notie van civic moments aan belang winnen, hetgeen eigenlijk niet minder dan business Events zijn voor overheidstoepassingen.

Enabler 5: Steeds Betere Web Raamwerken

Het venster dat de klant krijgt op een IT-toepassing, is de client. Het is dan ook enorm belangrijk dat deze goed is gebouwd en vooral handig is in gebruik. De meeste client toepassingen zijn momenteel webgebaseerd of mobiel, en ook in deze laatste categorie wint webtechnologie gestaag aan belang. Het trio Html, Css en Javascript blijft dan ook de manier bij uitstek om een eindgebruikerstoepassing te bouwen, en elk jaar zien we wel een nieuw raamwerk populair worden in deze wereld; raamwerken die het makkelijker maken om sneller grotere, complexere en mooiere toepassingen te bouwen. Daarnaast wordt deze technologie ook steeds beter ondersteund door de technologie die er aan server-zijde bij komt: we krijgen haast onbeperkte schaalbaarheid en robuustheid wanneer we toestandsloze webtoepassingen gaan hosten op container platformen, gebruik makende van microservices als backend, op hun beurt ontsloten door (vaak RESTful) API’s (en, waarom niet, werkend via node.js).

Enabler 6: API’s

Het aanbieden van een degelijke API is de ideale manier om de functionaliteiten van een IT systeem beschikbaar te stellen aan andere. API’s hebben reeds een hele evolutie achter de rug: eerst waren er vooral (taal-specifieke) programmatorische API’s, daarna werden componenten steeds beter interoperationeel dankzij eerst SOAP-, en daarna REST-gebaseerde API’s. Momenteel zijn er heuse API Management platformen, die, naast beheer van API’s, ook voor de interoperabiliteit van heel wat communicatieprotocollen kunnen zorgen.

Via API’s kan men een sterk hergebruik van data bekomen: gegevens die reeds verwerkt zijn door één toepassing, worden op die manier beschikbaar voor een hele resem andere; vaak zijn dit dan microservices, maar ook frequent client-toepassingen op het web. De API’s worden bovendien vaak ook aangeboden aan derde partijen en daarbij soms ook gemonetariseerd. Uiteindelijk ontstaat er een hele “API Economy”: meer en meer toepassingen ontstaan eenvoudigweg doordat de data die ze nodig hebben, reeds beschikbaar is, en makkelijk consumeerbaar via zo’n API.

De Vortex

De relaties tussen de verschillende opgesomde technologische evoluties hier beschreven, zijn duidelijk waar te nemen: dit blijkt reeds uit de tekst. Op dit moment hebben we dan ook een unieke smeltkroes: de effecten van deze enablers op software engineering versterken elkaar, en vormen zo het fundament van de vele zaken die er bovenop worden gebouwd: de digitale economie.

Bovenstaand bericht hebben we allicht allemaal al een paar keer gezien. Alhoewel het nog een hele tijd zal duren eer zulke zaken tot het verleden behoren, is er verbetering op komst. De W3C, een consortium dat webstandaarden beheert, is samen met een hele groep producenten van webtechnologie bezig met het definiëren van de nieuwe HTML-standaard: versie 5. Deze verbetering aan de taal van het web zal het mogelijk maken rijkere website’s te ontwikkelen zonder nood aan plugins zoals Flash, Java Web Start en Silverlight.

Een greep uit de nieuwe mogelijkheden van HTML5:

• Een canvas, waarin rechtstreeks grafische elementen getekend kunnen worden
• Audio- en Videofunctionaliteit
• Drag-and-drop (integratie met de desktop)
• Nieuwe mogelijkheden voor webforms (om het typische verliezen van alle reeds ingevulde vakjes te voorkomen).
• Algemene verbeteringen die het maken van Rich Internet Applications (RIA) moeten vereenvoudigen

Dit alles zorgt ervoor, dat wanneer Html 5 zal ingeburgerd zijn, er minder nood zal zijn aan extra plugins voor de browser om geavanceerde, mooi uitziende webtoepassingen te maken. Dit zal het voor developers eenvoudiger maken om RIAs te ontwikkelen, en ook gebruikers zullen een vlottere surf-ervaring krijgen. Bovendien zal het web ook efficienter worden, want men probeert er ook voor te zorgen dat er voor minder veel grafische zaken (b.v. word-art, eenvoudige tekeningen en mooie drukknoppen) afbeeldingsbestanden nodig zullen zijn, wat de tijd om zulke zaken binnen te halen drastisch kan verminderen.

Het is natuurlijk belangrijk dat er niet alleen een goede standaard is, maar dat er ook manieren zijn om er goed gebruik van te kunnen maken.  In de marge van deze standaardisatie zijn softwaregiganten als google en vmware daarom ook bezig met het onwtikkelen van handige frameworks voor het maken van webtoepassingen. Deze zijn er nu al, en ze worden constant verbeterd. Het spreekt dus voor zich dat ze in de toekomst ook Html 5 zullen gaan ondersteunen.

Voor de client side hebben we bijvoorbeeld Google’s GWT (Google Web Toolkit), een raamwerk dat toelaat om AJAX webapplicaties te schrijven in Java, en ze dan omzet naar javascript dat werkt in alle browsers en zelfs op mobiele toestellen. Dit verhoogt aanzienlijk de productiviteit, en laat ontwikkelaars toe om in een vertrouwde taal te werken.

Fabrikant VmWare, vooral bekend van zijn  virtuele machines, biedt dan weer Spring Roo aan, een lichtgewicht ontwikkelingstool dat toelaat om zeer snel volledige Java-applicaties voor het web te bouwen (dus inclusief het servergedeelte, dat op een applicatieserver zal draaien), en dit ook volledig in Java.

De twee hebben er nu voor gezorgd dat Spring Roo en GWT kunnen samenwerken, waardoor een onwtikkelaar bliksemsnel een volledige client-server applicatie kan opzetten, die er ook nog eens goed uitziet, dankzij de widgets van GWT. Het is nu afwachten hoe krachtig deze technologieën kunnen worden, zodat ook de meest veeleisende bouwers van webtoepassingen er hun applicaties mee kunnen maken. Voor kleinere projecten, die bijvoorbeeld geen gebruik hoeven te maken van een zware SQL-database, staat de ontwikkeling echter al ver genoeg.

Daarbij komt nog Google Apps , een plek waar ontwikkelaars hun webapps beschikbaar kunnen stellen aan het grote publiek, zonder zelf over servers te moeten beschikken. Voeg daar nog allerlei tools aan toe die ontwikkelaars kunnen gebruiken om hun webapps te optimaliseren voor gebruik, en je hebt een volledig ecosysteem in de cloud dat ruimte biedt aan tal van developers om op het web hun ding te doen, en nog veel meer gebruikers die de keuze zullen hebben uit een enorm aanbod van applicaties.

Vooraleer deze frameworks volledig op HTML5 draaien, kan het echter nog even duren, want de standaard heeft spijtig genoeg al veel vertraging opgelopen. Wat echter browserondersteuning betreft, zien we dat steeds meer browsers, met chrome op kop, reeds nu al features van de nieuwe standaard implementeren. Of dit het standaardisatieproces zal versnellen of net zal afremmen (door divergerende implementaties), is nog af te wachten.

Om te besluiten: De evolutie van het web naar een omgeving waarin men niet alleen surft, maar alles kan doen wat men traditioneel via gewone desktop applicaties deed, zal worden ondersteund door een nieuwe versie van HTML. Het kan echter nog even duren vooraleer deze de standaard is, en voorlopig zijn we voor RIAs dus aangewezen op javascript en plugin-frameworks (zoals Flex, javaFX, en Silverlight).