Persoonlijk heb ik er tegenwoordig een veertigtal in LastPass zitten, het programma dat ik momenteel gebruik en waar ik een tijdje terug een quick review van schreef. En dan zitten sommige sites er nog niet in, gewoon omdat ik ze al een tijdje niet meer heb gebruikt!

In deze blog wil ik kort de weg beschrijven die ik heb afgelegd om bij mijn huidige product te komen, en tussendoor doe ik een kleine vergelijkende studie, zodat ik de wildgroei van deze producten wat kan bijsnoeien voor de potentiële nieuwe gebruiker…

In den beginne…  kocht ik mij een Sandisk Cruzer Titanium U3 edition. Dit is een usb-stick, en dit was ongeveer 7 jaar geleden. Wat deze stick speciaal maakt, is het U3-systeem: dit is een programmaatje dat opstart wanneer je de usb-stick in je computer plugt en je een soort alternatief startmenu biedt, bestaande uit programma’s die geïnstalleerd zijn op de stick. Op die manier heb je overal je favoriete programma’s bij. U3 wordt tegenwoordig niet meer verder ontwikkeld (Microsoft is in samenwerking met Sandisk wel met iets nieuws bezig), maar er is wel een open source alternatief: PortableApps, reeds beschreven in een quick review door mijn collega Gregory.

Welnu, op dit U3 systeem stond een demo van de tool SignupShield, van het bedrijfje Protecteer. Dit was mijn eerste kennismaking met een password manager en de tool vergemakkelijkte mijn leven zodanig, dat ik na een half jaar besloot om ze effectief aan te kopen, toen voor een 30-tal dollars. SignupShield slaat je paswoorden lokaal op je systeem op, of, in het geval van de U3-versie die ik had, op je usb-stick. Wanneer je dus de stick bijhebt, kan je van de tool gebruikmaken.

Wat zeer handig is aan SignupShield, is de mogelijkheid om op een tasktray icoontje te klikken, waardoor je een menu krijgt waarmee je onder andere rechtstreeks op één van je accounts kan klikken, waardoor een browser wordt gestart en je automatisch wordt ingelogd.

Er waren echter ook dingen die mij stoorden aan SignupShield: het belangrijkste dat het niet voor alle websites even goed werkte. Zodoende ging ik op zoek naar een nieuwe tool. Die vond ik snel onder de vorm van RoboForm, welke ook een U3-versie had. Dit was een vijftal jaar geleden.

Roboform, de huidige marktleider voor deze producten, biedt ongeveer dezelfde mogelijkheden als SignupShield, maar werkt net iets beter en heeft iets meer mogelijkheden voor het vullen van formulieren met al je gegevens, zoals je vaak moet doen bij registraties. Bovendien kon mijn tool deze keer alle websites aan. Net zoals SignupShield, werkt de demo-versie van Roboform tot 10 paswoorden; indien je meer accounts wenst op te slaan, moet je de betalende versie aankopen.

Zoals je in de intro van deze blog al kon lezen, is 10 accounts hopeloos ontoereikend voor mij, en een dik jaar geleden kocht ik mij dan ook die betalende versie.

Ergerlijk genoeg herhaalde de geschiedenis zich en was ik, kort na mijn aankoop, niet meer tevreden over mijn product. De ondersteuning voor usb-devices die automatisch opstarten wanneer je ze in je pc plugt, werd namelijk herhaaldelijk teruggeschroefd in Windows Vista en Zeven. Op die manier werd het dus vrij onhandig voor mij om een U3-tool te gebruiken. Bovendien ontdekte ik op dat moment eveneens het nakende einde van de U3-technologie. Om mijn consternatie nog groter te maken: ik leerde op dat moment ook diensten kennen zoals Remember the Milk, die al je gegevens online opslaan en werken via browser-plugins of gewoon, via hun eigen site. Met zo’n dienst heb je zelfs geen usb-stick meer nodig, enkel een internetverbinding.

Roboform bood evenwel nog een oplossing: je kon de tool ook rechtstreeks op de desktop installeren, en over je verschillende devices synchroniseren met behulp van een andere tool van dezelfde makers. Deze tool was echter betalend! Een IT’er stoot zich geen drie keer aan dezelfde steen, bedacht ik mij, en dus ging ik deze keer op zoek naar een gratis alternatief.

Kleine noot tussendoor: tegenwoordig biedt Roboform rechtstreeks een dienst aan waarbij je gegevens online worden opgeslagen en over al je devices worden gesynchroniseerd: Roboform Everywhere. Deze dienst kost 20 dollar per jaar.

Maar ik ging dus op zoek naar een gratis product, dat liefst ook nog beter werkte dan Roboform. Na wat rondsurfen vond ik verschillende alternatieven, maar al gauw kwam ik tot de conclusie dat LastPass voor mij de meest geschikte tool was. LastPass kan je gebruiken, zowel via hun website, of via browser-plugins. Deze laatste optie biedt heel wat gebruiksgemak, met onder andere autologin naar al je accounts vanuit een menu dat beschikbaar is via een knopje in de browser. Ok, wanneer ik geen browser open heb, duurt dit iets langer dan via een task-tray icon te gaan, maar tegenwoordig ben ik zo plugged in dat ik quasi altijd toch een browser open heb. Bovendien is dit – indien nodig – een cross platform methode (dus over verschillende operating systemen en browsers heen).

Bij LastPass zit het online opslaan van je paswoorden ingebakken in het concept. Ze zijn echter Geëncrypteerd, en de beheerders hebben niet de mogelijkheid om ze te lezen. Enkel de gebruiker kan dit, via zijn master password. Perfect veilig kan het natuurlijk niet zijn: wanneer je je Master Password niet goed genoeg beschermd, zijn je gegevens in gevaar. Bovendien is een eventuele aanval op je browser mogelijk in staat om tijdelijk gedecrypteerde gegevens te stelen. In de praktijk zal dit echter niet zoveel voorkomen. De makers van LastPass zijn er zich uiteraard van bewust dat hun platform een doelwit is, en doen er dan ook alles aan om de beveiliging zo hoog mogelijk te maken. Een deel verantwoordelijkheid rust natuurlijk, zoals altijd, bij de gebruiker. Goed je browser up-to-date houden dus, en af en toe van master password veranderen.

Heel kort heb ik ook de tool KeePass uitgeprobeerd. Deze ondersteunt echter out-of-the-box geen features zoals online synchronisatie en autologin functionaliteit. Achteraf heb ik me laten vertellen door mijn collega Gregory, die van KeePass een review schreef in onze Open Source Inventaris, dat dit mogelijk wordt via plugins. Hoewel deze tool potentieel iets veiliger is dan LastPass, was dit soort configuratie voor mij toch iets teveel rompslomp.

De drie (of vier, als je KeePass meetelt) reeds genoemde tools zijn de enige die ik zelf effectief heb uitgetest, maar met wat rondsurfen kan je al snel het kaf van het koren scheiden:

Iemand die naast keepass en lastpass ook nog ewallet probeerde:
http://www.40tech.com/2009/06/30/password-manager-shootout-ewallet-vs-keepass-vs-lastpass/

Nog een vergelijking van lastpass met een ander goed product:
http://www.40tech.com/2011/05/16/lastpass-vs-1password-whose-syncing-method-is-more-secure/

Vergelijkingen van te installeren en te kopen tools, waaruit blijkt dat roboform nog zo slecht niet is:
http://password-management-software-review.toptenreviews.com/
http://best-password-managers-review.gorungoreviews.com/compare-chart.asp

Reviews van LastPass, vergelijkend met Roboform, waaruit blijkt dat LastPass toch iets beter wordt gevonden:
http://www.thetechherald.com/article.php/200930/4129/Review-LastPass-password-manager
http://theaveragegenius.net/lastpass-vs-roboform-password-security-software-battle/

Mijn persoonlijk besluit is dus dat ik geen password manager producten meer ga aankopen. Ik ben erg tevreden met de gratis versie van LastPass, en overweeg eventueel wel om in de toekomst het premium abonnement eens uit te proberen. Huren dus, niet aankopen

Ainsi ce weekend j’ai été surpris de découvrir un outil de mindmapping (gratuit) en SAAS : Mind42.com.

J’ai d’abord été amusé par la simplicité de l’outil, en comparaison avec des outils standalone tels que FreePlane, Xmind ou le haut de gamme Mind Manager, avant de me persuader que dans le cadre d’un projet faisant intervenir différents partenaires, simplicité et mode SAAS pouvaient justement constituer un bel avantage en termes d’efficacité dans la collaboration.

Voici,  à titre d’exemple, un relevé,  de quelques applications bureautiques en mode SAAS.
http://perso.univ-lille3.fr/~rlecerf/?Mes-travaux:Formation:Outils-Web-2.0—Bureautique

Cet inventaire est aussi à mettre en rapport avec le sucès des technologies du Web 2.0, en particulier le recours de plus en plus prononcé au Javascipt et à Ajax (voir le RIA en général). Les futures applications de type client riche seront-elles toutes demain basées sur cette approche? Avec en filigrane le souci de gommer les frontières entre les différents devices : pc , netbooks, tabletpc, smartphone, … (sachant bien évidemment que taille d’écran et puissance du processeur conditionnent les fonctionnalités accessibles).

Le nomadisme en IT est de plus en plus une réalité. Devices mobiles, technologies du Web 2.0 et mode SAAS en seront vraisemblablement les piliers technologiques.

La conjonction du nomadisme et du besoin accru pour le travail collaboratif (un important gisement de productivité encore mal ou sous-exploité) vont doper le phénomène SAAS.

Pour terminer, un dernier mot sur le mind mapping : l’utilisation de cet outil de conception dans le groupe de travail qui construit les premiers modules de elearning pour les soins de santé est révélateur de l’aptitude de ces outils à fédérer et organiser rapidement les idées d’un groupe.

Maar wat bedoel ik dan met deze “zware” internet applicaties? In tegenstelling tot FIA, zal iedereen allicht al ooit wel eens hebben gehoord van RIA – Rich Internet Applications. Dit zijn webapplicaties met een rijke gebruikersinterface, m.a.w. webapps die er “goed” uitzien en de interactiemogelijkheden bieden van traditionele desktop applicaties.

Waar men misschien ook al eens van heeft gehoord, zijn Fat Clients, een gemakkelijk bekkende naam voor Heavyweight Clients. Deze zware clients zijn desktop applicaties die een deel van het werk van een server op zich nemen, en dus lichtere servers toelaten – in tegenstelling tot Thin Clients. De kracht van de gebruikers eigen machine wordt op die manier nuttig gebruikt. Fat clients waren een natuurlijke evolutie toen de machine van de eindgebruiker beter werd en zware mainframes uit de mode geraakten. Van terminal-mainframe communicaties ging men dus over op client-server. Later, dankzij de populariteit van het web, is men dan uiteindelijk overgeschakeld op webserver-RIA-browser.

Fat Internet Applications vormen dan een mengsel van RIA met fat clients. Fat clients dus, maar dan in de vorm van een webapplicatie. Een internettoepassing, zeg maar, die een deel business logica bevat om de server – en de netwerkverbinding met de server – te ontlasten. En omdat men niet meer anders kan tegenwoordig, zal deze er ook goed moeten uitzien, en dus een RIA zijn. Men kan zelfs stellen dat FIA’s een evolutie zijn op RIA’s, en dat sommige RIA’s eigenlijk al FIA’s kunnen worden genoemd. Niet alle bestaande RIA’s zijn echter noodzakelijkerwijs FIA’s. Het al dan niet rich zijn heeft eigenlijk niets te maken met het al dan niet fat zijn, en een aantal RIA’s ondersteunen vooral de Look & Feel van de app, en gebruiken de server voor het grootste deel van de achterliggende logica.

Aan de invoering van FIA’s zijn een aantal voor- en nadelen verbonden. Allereerst een nadeel: men moet aan dubbele validatie doen van de ingevoerde gegevens. Een eerste keer in de client, zodat deze er zonder gevaar mee kan werken, en een tweede keer aan de serverkant, omdat men nooit kan garanderen dat het wel degelijk een zich goed gedragende client-applicatie is, die met de server communiceert. Vooral dit tweede zou men al eens kunnen vergeten…

Het grote voordeel is natuurlijk dat zware operaties door de client kunnen worden uitgevoerd. Denk maar aan compressie of encryptie van gegevens. Dit opent een aantal deuren voor applicatieontwikkelaars, die er bij het gebruik van thin clients niet waren. Zo kan men tegenwoordig een applicatie maken voor online gegevensopslag, waarbij de gegevens door de client geëncrypteerd worden. Dit is niet alleen performanter, maar ook veiliger, want de gegevens hoeven niet eens in onvercijferde vorm naar de server te worden gestuurd.

Spijtig genoeg is het momenteel wel mogelijk, maar nog niet zeer vanzelfsprekend om een FIA te bouwen. Er zijn namelijk een aantal zaken nodig, die men vaak slechts door gebruik van plugins ter beschikking heeft in webapplicaties. Om een zeer responsieve gebruikersinterface te hebben, kan het bijvoorbeeld nodig zijn multithreading toe te passen, zodat de user interface niet ‘hangt’ tijdens een zware berekening. Bovendien zou een FIA wel eens veel geheugen kunnen vragen, hetwelke het misschien niet altijd krijgt van de browser.

Momenteel is het nog erg lastig om, gebruikmakende van enkel javascript, een FIA te maken. Technologieën zoals Flash en Silverlight laten dit wel al toe, maar vereisen uiteraard een browser plugin. Er is dus nog nood aan betere frameworks en browserondersteuning.

In mobile devices heeft men een andere oplossing dan browser-plugins: dit zijn de native apps. Deze kunnen gebruik maken van de uitgebreide functionaliteit van het toestel, omdat ze buiten de browser opereren. Het grote nadeel hiervan is natuurlijk dat zulke apps voor elk soort device opnieuw moeten worden geschreven – eigenlijk zijn het gewoon fat clients die eruitzien als een webapp.

Misschien zorgt Html 5 voor een stap in de goede richting. Met Html 5 wordt het mogelijk om stukken javascript code in een aparte thread uit te voeren, wat voor een vorm van concurrency kan zorgen in de applicatie. Verder zal er in de nieuwe markup taal een soort lokaal geheugen voorzien zijn voor applicaties. Op die manier wordt het terug mogelijk om FIA’s te bouwen voor elke browser die Html 5 ondersteunt, zonder dat deze plugins nodig heeft, waardoor men dus platformonafhankelijk zou kunnen ontwikkelen.

Besluit? Het internet van morgen zal zowel de voordelen van internet-connectiviteit kunnen nuttigen, als de voordelen die ontstaan uit steeds krachtiger wordende client-devices, zowel vast als mobiel. De technologie om dit mogelijk te maken is in volle ontwikkeling en Fat Internet Applications zijn begonnen aan hun opmars.

Bovenstaand bericht hebben we allicht allemaal al een paar keer gezien. Alhoewel het nog een hele tijd zal duren eer zulke zaken tot het verleden behoren, is er verbetering op komst. De W3C, een consortium dat webstandaarden beheert, is samen met een hele groep producenten van webtechnologie bezig met het definiëren van de nieuwe HTML-standaard: versie 5. Deze verbetering aan de taal van het web zal het mogelijk maken rijkere website’s te ontwikkelen zonder nood aan plugins zoals Flash, Java Web Start en Silverlight.

Een greep uit de nieuwe mogelijkheden van HTML5:

• Een canvas, waarin rechtstreeks grafische elementen getekend kunnen worden
• Audio- en Videofunctionaliteit
• Drag-and-drop (integratie met de desktop)
• Nieuwe mogelijkheden voor webforms (om het typische verliezen van alle reeds ingevulde vakjes te voorkomen).
• Algemene verbeteringen die het maken van Rich Internet Applications (RIA) moeten vereenvoudigen

Dit alles zorgt ervoor, dat wanneer Html 5 zal ingeburgerd zijn, er minder nood zal zijn aan extra plugins voor de browser om geavanceerde, mooi uitziende webtoepassingen te maken. Dit zal het voor developers eenvoudiger maken om RIAs te ontwikkelen, en ook gebruikers zullen een vlottere surf-ervaring krijgen. Bovendien zal het web ook efficienter worden, want men probeert er ook voor te zorgen dat er voor minder veel grafische zaken (b.v. word-art, eenvoudige tekeningen en mooie drukknoppen) afbeeldingsbestanden nodig zullen zijn, wat de tijd om zulke zaken binnen te halen drastisch kan verminderen.

Het is natuurlijk belangrijk dat er niet alleen een goede standaard is, maar dat er ook manieren zijn om er goed gebruik van te kunnen maken.  In de marge van deze standaardisatie zijn softwaregiganten als google en vmware daarom ook bezig met het onwtikkelen van handige frameworks voor het maken van webtoepassingen. Deze zijn er nu al, en ze worden constant verbeterd. Het spreekt dus voor zich dat ze in de toekomst ook Html 5 zullen gaan ondersteunen.

Voor de client side hebben we bijvoorbeeld Google’s GWT (Google Web Toolkit), een raamwerk dat toelaat om AJAX webapplicaties te schrijven in Java, en ze dan omzet naar javascript dat werkt in alle browsers en zelfs op mobiele toestellen. Dit verhoogt aanzienlijk de productiviteit, en laat ontwikkelaars toe om in een vertrouwde taal te werken.

Fabrikant VmWare, vooral bekend van zijn  virtuele machines, biedt dan weer Spring Roo aan, een lichtgewicht ontwikkelingstool dat toelaat om zeer snel volledige Java-applicaties voor het web te bouwen (dus inclusief het servergedeelte, dat op een applicatieserver zal draaien), en dit ook volledig in Java.

De twee hebben er nu voor gezorgd dat Spring Roo en GWT kunnen samenwerken, waardoor een onwtikkelaar bliksemsnel een volledige client-server applicatie kan opzetten, die er ook nog eens goed uitziet, dankzij de widgets van GWT. Het is nu afwachten hoe krachtig deze technologieën kunnen worden, zodat ook de meest veeleisende bouwers van webtoepassingen er hun applicaties mee kunnen maken. Voor kleinere projecten, die bijvoorbeeld geen gebruik hoeven te maken van een zware SQL-database, staat de ontwikkeling echter al ver genoeg.

Daarbij komt nog Google Apps , een plek waar ontwikkelaars hun webapps beschikbaar kunnen stellen aan het grote publiek, zonder zelf over servers te moeten beschikken. Voeg daar nog allerlei tools aan toe die ontwikkelaars kunnen gebruiken om hun webapps te optimaliseren voor gebruik, en je hebt een volledig ecosysteem in de cloud dat ruimte biedt aan tal van developers om op het web hun ding te doen, en nog veel meer gebruikers die de keuze zullen hebben uit een enorm aanbod van applicaties.

Vooraleer deze frameworks volledig op HTML5 draaien, kan het echter nog even duren, want de standaard heeft spijtig genoeg al veel vertraging opgelopen. Wat echter browserondersteuning betreft, zien we dat steeds meer browsers, met chrome op kop, reeds nu al features van de nieuwe standaard implementeren. Of dit het standaardisatieproces zal versnellen of net zal afremmen (door divergerende implementaties), is nog af te wachten.

Om te besluiten: De evolutie van het web naar een omgeving waarin men niet alleen surft, maar alles kan doen wat men traditioneel via gewone desktop applicaties deed, zal worden ondersteund door een nieuwe versie van HTML. Het kan echter nog even duren vooraleer deze de standaard is, en voorlopig zijn we voor RIAs dus aangewezen op javascript en plugin-frameworks (zoals Flex, javaFX, en Silverlight).