<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Isabelle Boydens &#8211; Smals Research</title>
	<atom:link href="https://www.smalsresearch.be/author/boydens/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://www.smalsresearch.be</link>
	<description></description>
	<lastBuildDate>Thu, 09 Apr 2026 12:23:58 +0000</lastBuildDate>
	<language>en-GB</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=6.9.4</generator>

<image>
	<url>https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2026/01/cropped-cropped-Smals_Research-32x32.png</url>
	<title>Isabelle Boydens &#8211; Smals Research</title>
	<link>https://www.smalsresearch.be</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Master Data Management, lessons learned: is een dedicated MDM-tool noodzakelijk?</title>
		<link>https://www.smalsresearch.be/master-data-management-lessons-learned-un-outil-de-mdm-dedie-est-il-indispensable_nl/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Isabelle Boydens]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 26 Nov 2025 09:55:47 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[[FR]]]></category>
		<category><![CDATA[Blog post]]></category>
		<category><![CDATA[data catalog]]></category>
		<category><![CDATA[data quality]]></category>
		<category><![CDATA[Information management]]></category>
		<category><![CDATA[Master Data Management]]></category>
		<guid isPermaLink="false">/?p=24525</guid>

					<description><![CDATA[De componenten van het MDM werden geïntroduceerd in een vorig blogartikel; op basis van enquêtes bij bedrijven  bespreken we hier de aandachtspunten.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p><em><a href="/master-data-management-lessons-learned-un-outil-de-mdm-dedie-est-il-indispensable/">Version en français</a></em></p>



<p>De componenten van het MDM werden geïntroduceerd in een <a href="/master-data-management-mdm-concepten-voorbeelden-architecturen-en-best-practices/">vorig blogartikel</a>, en op basis van enquêtes bij bedrijven (zie referenties hieronder) bespreken we hier de aandachtspunten ervan. Is een dedicated MDM-tool noodzakelijk?</p>



<p>We komen niet terug op de ‘best practices’ die in het vorige blogartikel werden genoemd en waarmee rekening moet worden gehouden om ‘<em>AI Ready Data</em>’ te verkrijgen. We herhalen wel eerst enkele belangrijke punten over Master Data Management. Vervolgens bespreken we de verschillende ‘kritieke elementen’ met betrekking tot de implementatie van een MDM, om af te sluiten met enkele suggesties.</p>



<h2 class="wp-block-heading">MDM: de <em>key points</em></h2>



<p>‘Master Data Management’ (MDM) is een ‘business’-discipline waarvan de implementatie gebaseerd is op een technologie (keuze van een MDM-architectuur, een MDM-tool) waarbij semantisch met elkaar verbonden datasets tussen databases worden uitgewisseld voor toepassingsdoeleinden.</p>



<p>De aanpak is gebaseerd op data governance om geïsoleerde gegevenssilo&#8217;s te voorkomen. Een <a href="/master-data-management-mdm-concepten-voorbeelden-architecturen-en-best-practices/">‘data catalog’</a> (of meta-informatiesysteem) is ook onmisbaar. Deze zorgt voor een volledige en actuele definitie van de data (via een IT en business validation workflow, versiebeheer met het genereren van delta&#8217;s tussen versies van metagegevens en de overeenkomstige applicaties). In onze sector hebben de wettelijke redenen voor het bijhouden van versies tussen metagegevens te maken met de verjaringstermijn, de periode waarin de gegevens en metagegevens moeten worden bewaard in geval van rechtszaken en nog lopende dossiers. Deze termijn kan in de sociale zekerheid variëren van 5 tot 30 jaar, of zelfs meer.&nbsp;</p>



<p>Een ‘<a href="https://www.smals.be/nl/content/data-quality" target="_blank" rel="noreferrer noopener">data quality’</a>-aanpak stroomopwaarts en stroomafwaarts van de uitwisselingsarchitectuur is eveneens essentieel om de kwaliteit van de ‘brondatabases’ te waarborgen, maar ook om de door de business gevalideerde ‘golden records’ te identificeren. De ‘golden records’ worden uitgewisseld om de traceerbaarheid van de Master Data (‘data lineage’) tussen databases te garanderen. De volgende figuur illustreert de toepassing van regels (vastgesteld door de business) om een golden record te identificeren per type cluster van vermoedelijke duplicaten (geïdentificeerd via een <a href="/data-quality-tools-retours-dexperience-et-nouveautes/">‘matching’</a>-procedure).</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="757" height="411" src="/wp-content/uploads/2025/10/Goldenrecord-1.png" alt="" class="wp-image-24213" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Goldenrecord-1.png 757w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Goldenrecord-1-300x163.png 300w" sizes="(max-width: 757px) 100vw, 757px" /></figure>





<p><br>Op basis hiervan is het mogelijk om deze regels binnen enkele uren toe te passen op miljoenen records die vermoedelijke duplicaten bevatten, via performance management (de geschiedenis van de ‘niet-geselecteerde’ records wordt altijd bewaard voor het geval de eigenaars van de database de regels achteraf willen aanpassen). De volgende afbeelding toont een voorbeeld van het opstellen van een ‘golden record’ via de ‘data quality tool’ Trillium.&nbsp;</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter"><img decoding="async" width="1020" height="423" src="/wp-content/uploads/2025/10/goldenrecord2.png" alt="" class="wp-image-24219" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/goldenrecord2.png 1020w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/goldenrecord2-300x124.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/goldenrecord2-768x318.png 768w" sizes="(max-width: 1020px) 100vw, 1020px" /></figure>



<p><br>Vervolgens moeten de gegevens worden overgedragen via een te bepalen MDM-architectuur (zie volgende afbeelding). We hebben de voor- en nadelen hiervan geïdentificeerd in <a href="/master-data-management-mdm-concepten-voorbeelden-architecturen-en-best-practices/">ons vorig blogartikel</a>. Deze zullen worden aangevuld in het deel over aandachtspunten.</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter"><img decoding="async" width="1121" height="546" src="/wp-content/uploads/2025/10/architectures-1.png" alt="" class="wp-image-24226" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/architectures-1.png 1121w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/architectures-1-300x146.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/architectures-1-768x374.png 768w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/architectures-1-1024x499.png 1024w" sizes="(max-width: 1121px) 100vw, 1121px" /></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><br>Invoering van MDM: aandachtspunten</h2>



<p>De interviews in de onderstaande referenties wijzen op verschillende aandachtspunten bij het opzetten van een MDM-systeem.&nbsp;</p>



<h3 class="wp-block-heading">De kwaliteit van de gegevens</h3>



<p>Alle onderstaande referenties benadrukken zonder uitzondering dat een ‘<a href="https://www.smals.be/nl/content/data-quality" target="_blank" rel="noreferrer noopener">continue data quality</a>’-aanpak in de praktijk ontbreekt en moet worden geïmplementeerd voor alle brondatabases, voordat het ‘golden record’ wordt geïdentificeerd: profilering (data audit), standaardisatie (bijvoorbeeld het opschonen van adressen) en matching (bijvoorbeeld deduplicatie).&nbsp;</p>



<h3 class="wp-block-heading">Integratie van de gegevens</h3>



<p>Behalve de architectuur van het type ‘virtual directory’ vereisen alle andere architecturen een integratie van de gegevens. In de privésector van multinationals (4) wordt vaak gekozen voor centralisatie en wordt deze ook opgelegd. Deze aanpak is door veiligheid en privacy niet haalbaar in het kader van e-government, gezien de gevoeligheid van de beheerde gegevens.</p>



<p>Er zijn echter specifieke beveiligde toepassingen op dit gebied die gegevensintegratie vereisen, bijvoorbeeld het <a href="https://brusselshealthnetwork.be/nl/zorgverstrekkers/ik-blijf-op-de-hoogte/de-gezondheidsdossiers-van-mijn-patienten/de-sumehr/">SumEHR</a> (Summarized Electronic Health Record of ‘patiëntendossier’), waarvan hier een schematische weergave wordt gegeven (JC Trigaux, 2009) met de uitwisseling van ‘golden records’ en het genereren van een unieke identificatiecode binnen de SumEHR-toepassing.</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" width="728" height="500" src="/wp-content/uploads/2025/10/Integration1.png" alt="" class="wp-image-24229" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Integration1.png 728w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Integration1-300x206.png 300w" sizes="auto, (max-width: 728px) 100vw, 728px" /></figure>



<p><br>Maar in 2025 blijkt uit een <a href="https://brusselshealthnetwork.be/nl/zorgverstrekkers/ik-blijf-op-de-hoogte/de-gezondheidsdossiers-van-mijn-patienten/de-sumehr/#zone-3" target="_blank" rel="noreferrer noopener">bericht aan artsen</a> dat de kwaliteit van de gegevens niet altijd optimaal is.&nbsp;</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="/wp-content/uploads/2025/11/SUNLSchermafbeelding-2025-11-24-193649.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="1008" height="291" src="/wp-content/uploads/2025/11/SUNLSchermafbeelding-2025-11-24-193649.png" alt="" class="wp-image-24531" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/11/SUNLSchermafbeelding-2025-11-24-193649.png 1008w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/11/SUNLSchermafbeelding-2025-11-24-193649-300x87.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/11/SUNLSchermafbeelding-2025-11-24-193649-768x222.png 768w" sizes="auto, (max-width: 1008px) 100vw, 1008px" /></a></figure>



<h3 class="wp-block-heading"> </h3>
<h3>MDM-tools</h3>



<p>Daarnaast zijn er volgens de hieronder genoemde referenties, wanneer een MDM-tool met gegevensintegratie wordt gebruikt (wat de meeste van deze tools bieden), mogelijke synchronisatieproblemen, omdat sommige gegevens in batches worden overgedragen en andere continu. Er kunnen ook heterogene standaardisatiekwesties aan de orde komen&nbsp; die een belemmering vormen voor de traceerbaarheid van gegevens. MDM-tools worden soms ook traag geïntegreerd en brengen hoge kosten met zich mee (sommige tools worden gefactureerd per geïntegreerde ‘golden record’). Sommige tools zijn ondoorzichtig wat betreft de identificatie van het ‘golden record’. Bovendien heeft de gebruiker, zodra de gegevens zijn geïntegreerd, niet noodzakelijkerwijs nog controle over deze gegevens.&nbsp;</p>



<p>Het gebruik van de cloud (meestal privé: Microsoft Azure, Google Cloud, Amazon Web, enz.) biedt goedkopere oplossingen dan een on-prem-ontwikkeling, maar is dit een haalbare aanpak in het kader van e-government?</p>



<p>Enkele van de bekendste MDM-tools zijn: <a href="https://profisee.com/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Profisee</a>, <a href="https://www.piloggroup.com/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Pilog Group</a>, <a href="https://semarchy.com/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Semarchy</a>, … Sommige daarvan maken deel uit van bedrijven die verschillende softwareprogramma&#8217;s (<em>data catalog tools, data quality tools, MDM tools</em>, …) hebben verzameld in de vorm van een ‘suite’, die niet noodzakelijkerwijs onderling compatibel zijn: <a href="https://www.informatica.com/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Informatica</a> bijvoorbeeld. Er bestaan ook open source MDM-tools (met cloud of on-prem), waaronder bepaalde betaalde modules, zoals bijvoorbeeld <a href="https://www.atrocore.com/en" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Altrocore</a>. Maar gezien de omvang van de databases die binnen de e-government in België worden beheerd, kunnen deze tools vragen oproepen over de ‘schaalbaarheid’.&nbsp; In elk geval moet bij de aanschaf van een MDM-tool eerst een data governance en een organisatie met bijbehorende rollen worden opgezet, een test op een representatieve PoC worden uitgevoerd en een planning worden opgesteld.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Een ‘in house’ oplossing? Een voorbeeld op het gebied van sociale zekerheid</h2>



<p>Zou naast de oplossingen die op de markt beschikbaar zijn, ook een ‘in house’ oplossing overwogen kunnen worden? We geven hier een voorbeeld uit het domein van de sociale zekerheid. In het kader van een architectuur van het type ‘virtual directory’, die een beveiligde gegevensuitwisseling met toegangsbeheer via de directory garandeert, naar het voorbeeld van de <a href="https://www.ksz-bcss.fgov.be/nl" target="_blank" rel="noreferrer noopener">kruispuntbank van de sociale zekerheid</a>, beschikken we over een ‘data catalog’, namelijk de ‘glossaria van de sociale zekerheid’, waarvan hier een voorbeeld is met betrekking tot de <a href="https://www.socialsecurity.be/lambda/portail/glossaires/dmfa.nsf/web/glossary_home_nl" target="_blank" rel="noreferrer noopener">DmfA</a> (Déclaration Multifonctionnelle &#8211; Multifunctionele Aangifte).  De data catalog oplossing voorziet in een documentatie van de uitgewisselde gegevens, inclusief versiebeheer van metadata, een validatieworkflow en beheer van meertaligheid. Deze mechanismen zorgen ook voor de actualisering van de toepassingen die verband houden met de betreffende databases, met IT- en businessvalidatie voor elk van deze databases. Dit meta-informatiesysteem draagt momenteel bij aan de jaarlijkse inning en herverdeling van 95 miljard euro aan sociale bijdragen en uitkeringen. Deze data catalog wordt momenteel langzaam gemigreerd naar de ‘<a href="https://smals-belgium.github.io/egov3-services-catalog/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">glossaria egov 3.0</a>’. Ten slotte zou het <a href="https://www.smals.be/nl/content/data-quality" target="_blank" rel="noreferrer noopener">competentiecentrum ‘data quality’</a> van Smals het mogelijk maken om de kwaliteit van de brondatabanken en de tussen instellingen uitgewisselde ‘golden records’ te beheren.</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" width="1161" height="445" src="/wp-content/uploads/2025/10/Inhouse.png" alt="" class="wp-image-24257" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Inhouse.png 1161w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Inhouse-300x115.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Inhouse-768x294.png 768w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Inhouse-1024x392.png 1024w" sizes="auto, (max-width: 1161px) 100vw, 1161px" /></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><br>Voorlopige conclusie</h2>



<p>Een &#8216;in house’ oplossing, zoals hierboven beschreven, zou zeker aanpassingen ten opzichte van het bestaande systeem vereisen. De haalbaarheid en algemene toepasbaarheid ervan zouden moeten worden onderzocht. Maar het is misschien een optie om te overwegen naast de commerciële &#8220;MDM-tools&#8221; als er in onze omgeving een Master Data Management moet worden geïmplementeerd.</p>



<p>Commerciële tools, ook al dekken sommige een klein deel van de publieke sector af – zoals Semarchy (1) – richten zich vooral op multinationals die producten of diensten verkopen, zoals <em>Procter &amp; Gamble (P&amp;G), Coca-Cola, General Electric of Wal-Mart</em> (4).&nbsp;</p>



<p>Daarnaast blijft het nuttig om de ontwikkeling van de hierboven genoemde open source-tools te blijven volgen, waarvan de volwassenheid nog zou kunnen toenemen.&nbsp;</p>



<h2 class="wp-block-heading">Referenties</h2>



<p>(1) GARTNER&nbsp;: rapports (2024, 2025) et en particulier <i>Voice of the Customers for Master Data Management, </i>Gartner<i>, </i>30 juin 2025, <i>Peer Lessons Learned for Master Data Management Solution Implementation</i><i>, Gartner, </i><i>août</i><i> 2025.</i></p>



<p><em>Interviews bij klanten en leveranciers van MDM-tools</em></p>



<p>(2) LEPENIOTIS P, <i>Master data management: its importance and reasons for failed implementations</i>. Doctoral Thesis, Sheffield Hallam University Press (UK), 2020.</p>



<p><em>Analyse van MDM in twee Engelse handelsondernemingen (VK): interviews, gegevensaudits, enz.<i> </i></em></p>



<p>(3) PANSARA R. (<i>MDM Specialist, TESLA, USA</i>), <i>Master Data Management Challenges</i>, In International Journal of Computer Science and Mobile Computing, Vol.10 Issue.10, October- 2021, p. 47-49.</p>



<p>(4) PANSARA R.,<i>Strategies for Master Data Management Integration and Their Benefits, </i>In Scholars Journal of Engineering and Technology, 2024, p. 40-47.</p>



<p><em>Bibliografische opzoeking, case study’s,&nbsp;peilingen en interviews in de volgende Amerikaanse multinationals: Procter &amp; Gamble (P&amp;G), Coca-Cola, General Electric, Wal-Mart.</em></p>



<p>(5) SMITH H. A. et al. (Queen&#8217;s School of Business, Queen&#8217;s University, Canada), <i>Developments in Practice XXX: Master Data Management: </i><i>Salvation</i><i> Or </i><i>Snake</i><i> Oil&nbsp;? In </i>Communications of the Association for Information Systems, Volume 23, Article 4, pp. 63-72, juillet 2008.</p>



<p><em>Interviews&nbsp;</em>bij <em>IT&nbsp;Managers van 15&nbsp;industriële organisaties</em></p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p><em><em>Deze blogpost werd geschreven door Isabelle Boydens, Data Quality Expert bij Smals Research. Dit artikel is geschreven onder haar eigen naam en weerspiegelt op geen enkele wijze de standpunten van Smals.</em></em></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Master Data Management, lessons learned&#160;: un outil de MDM dédié est-il indispensable&#160;?</title>
		<link>https://www.smalsresearch.be/master-data-management-lessons-learned-un-outil-de-mdm-dedie-est-il-indispensable/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Isabelle Boydens]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 19 Nov 2025 09:50:23 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[[FR]]]></category>
		<category><![CDATA[Blog post]]></category>
		<category><![CDATA[data catalog]]></category>
		<category><![CDATA[data quality]]></category>
		<category><![CDATA[Information management]]></category>
		<category><![CDATA[Master Data Management]]></category>
		<guid isPermaLink="false">/?p=24451</guid>

					<description><![CDATA[Les composantes du MDM ont été introduites dans un précédent article de blog ; sur la base d'enquêtes auprès d'entreprises, nous en évoquons ici les points d'attention.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p><a href="/master-data-management-lessons-learned-un-outil-de-mdm-dedie-est-il-indispensable_nl/" target="_blank" rel="noopener"><span style="color: #3366ff;"><em>Nederlandstalige versie</em></span></a></p>



<p>Les composantes du MDM ayant été introduites dans un <a href="/master-data-management-mdm-concepts-exemples-architectures-et-bonnes-pratiques/">précédent article de blog</a>, à partir d&#8217;enquêtes auprès d&#8217;entreprises (voir références ci-dessous), nous en évoquons ici les points d&#8217;attention. Un outil de MDM dédié est-il indispensable&nbsp;?</p>



<p>Nous ne revenons pas sur les &#8220;bonnes pratiques&#8221; évoquées dans le précédent article de blog qui doivent être prises en compte afin d&#8217;obtenir des &#8220;<em>AI Ready Data</em>&#8220;. Nous rappelons toutefois dans un premier temps quelques points importants relatifs au Master Data Management. Dans un second temps, nous passons en revue les différents &#8220;éléments critiques&#8221; relatifs à la&nbsp; mise en place d&#8217;un MDM, pour conclure sur quelques pistes.</p>



<h2 class="wp-block-heading">MDM&nbsp;: les points importants</h2>



<p>Le “Master data management” (MDM) est une discipline “business” dont la mise en production repose sur une technologie (choix d’une architecture de MDM, d&#8217;un outil de MDM) où des ensembles de données liées sémantiquement entre elles sont transmises entre bases de données pour des besoins applicatifs.</p>



<p>L&#8217;approche repose sur une gouvernance des données pour éviter les silos de data isolées. Un “<a href="/master-data-management-mdm-concepts-exemples-architectures-et-bonnes-pratiques/">data catalog</a>” (ou système de méta-information) est également indispensable. Il en assure la définition complète et à jour (via un worklow de validation IT et business, une gestion des versions avec génération de deltas entre versions de méta-données et des applications correspondantes). Dans notre secteur, les raisons légales du maintien de versions entre méta-données tiennent à la durée de prescription, période durant laquelle les données et métadonnées doivent être conservées, en cas de procès et de dossiers encore ouverts. Cette durée peut varier dans le domaine de la sécurité sociale entre 5 à 30 ans, voir plus.&nbsp;</p>



<p>Une approche “<a href="https://www.smalsresearch.be/tag/data-quality/" target="_blank" rel="noopener">data quality</a>” en amont et en aval de l’architecture d’échange est également indispensable afin d&#8217;assurer la qualité des bases de données “sources&#8221;, mais aussi pour identifier les “golden records” validés par le business. Les &#8220;golden records&#8221; seront échangés de façon à assurer la traçabilité des Master Data (“data lineage”) entre bases de données. La figure suivante illustre l&#8217;application de règles (établies par le business) afin d&#8217;identifier un golden record par type de clusters de présomptions de duplicats (identifiés via une procédure de &#8220;<a href="/data-quality-tools-retours-dexperience-et-nouveautes/">matching</a>&#8220;).</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" width="757" height="411" src="/wp-content/uploads/2025/10/Goldenrecord-1.png" alt="" class="wp-image-24213" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Goldenrecord-1.png 757w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Goldenrecord-1-300x163.png 300w" sizes="auto, (max-width: 757px) 100vw, 757px" /></figure>





<p><br>Sur cette base, il est possible d&#8217;appliquer ces règles en quelques heures sur des millions de records représentant des sous-ensembles de duplicats présumés, via une gestion de la performance (on conserve toujours l’historique des records &#8220;non retenus&#8221; au cas où les propriétaires de la base de données souhaiteraient adapter les règles a posteriori). La figure suivante montre un exemple d&#8217;établissement d&#8217;un &#8220;golden record&#8221; via le &#8220;data quality tool&#8221; Trillium.&nbsp;</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" width="1020" height="423" src="/wp-content/uploads/2025/10/goldenrecord2.png" alt="" class="wp-image-24219" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/goldenrecord2.png 1020w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/goldenrecord2-300x124.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/goldenrecord2-768x318.png 768w" sizes="auto, (max-width: 1020px) 100vw, 1020px" /></figure>



<p><br>Ensuite, les données doivent être transférées via une architecture de MDM (voir figure suivante), à choisir. Nous en avons identifié les avantages et inconvénients dans <a href="/master-data-management-mdm-concepts-exemples-architectures-et-bonnes-pratiques/">notre précédent article de blog</a>. Ces derniers seront complétés dans la partie relative aux points d&#8217;attention.</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" width="1121" height="546" src="/wp-content/uploads/2025/10/architectures-1.png" alt="" class="wp-image-24226" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/architectures-1.png 1121w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/architectures-1-300x146.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/architectures-1-768x374.png 768w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/architectures-1-1024x499.png 1024w" sizes="auto, (max-width: 1121px) 100vw, 1121px" /></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><br>Mise en place du MDM&nbsp;: points d&#8217;attention</h2>



<p>Les interviews reprises dans les références ci-dessous indiquent plusieurs points d&#8217;attention lors de la mise en place d&#8217;un système de MDM.&nbsp;</p>



<h3 class="wp-block-heading">La qualité des données</h3>



<p>Toutes les références ci-dessous sans exception insistent sur le fait qu&#8217;une approche &#8220;<a href="https://www.smalsresearch.be/tag/data-quality/" target="_blank" rel="noopener">data quality continue</a>&#8221; manque dans la pratique et doit être mise en place pour toutes les bases de données sources, avant l&#8217;identification du golden record&nbsp;: profiling (audit des données), standardization (par exemple, nettoyage d&#8217;adresses) et matching (par exemple, déduplication).&nbsp;</p>



<h3 class="wp-block-heading">L&#8217;intégration des données</h3>



<p>À part l&#8217;architecture de type &#8220;répertoire virtuel&#8221;, toutes les autres demandent une intégration des données. Dans le secteur privé des multinationales (4), la centralisation est souvent choisie et imposée. Cette approche n&#8217;est pas viable dans le cadre de l&#8217;e-government pour des raisons de sécurité et de vie privée, vu la sensibilité des données gérées.</p>



<p>On trouve toutefois dans ce domaine des applications spécifiques sécurisées nécessitant une intégration des données, par exemple, le <a href="https://brusselshealthnetwork.be/professionnels-de-la-sante/je-minforme/le-dossier-sante-de-mes-patients/le-sumehr/">SumEHR</a> (Summarized Electronic Health Record ou &#8220;dossier du patient&#8221;) dont voici une présentation schématique (JC Trigaux, 2009) avec l&#8217;échange de golden records et la génération d&#8217;un identifiant unique au sein de l&#8217;application SumEHR.</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" width="728" height="500" src="/wp-content/uploads/2025/10/Integration1.png" alt="" class="wp-image-24229" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Integration1.png 728w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Integration1-300x206.png 300w" sizes="auto, (max-width: 728px) 100vw, 728px" /></figure>



<p><br>Mais en 2025, un <a href="https://brusselshealthnetwork.be/professionnels-de-la-sante/je-minforme/le-dossier-sante-de-mes-patients/le-sumehr/#zone-3" target="_blank" rel="noopener">message adressé aux médecins</a> indique que la qualité des données n&#8217;est pas toujours au rendez-vous.&nbsp;</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" width="1012" height="267" src="/wp-content/uploads/2025/10/integration2.png" alt="" class="wp-image-24230" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/integration2.png 1012w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/integration2-300x79.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/integration2-768x203.png 768w" sizes="auto, (max-width: 1012px) 100vw, 1012px" /></figure>



<h3 class="wp-block-heading"><br>Les outils de MDM</h3>



<p>À cela s&#8217;ajoutent, selon les références citées ci-dessous, lorsque l&#8217;on utilise un outil de MDM avec intégration des données (ce que proposent la plupart de ces outils), des problèmes potentiels de synchronisation, certaines données étant transférées en batch, d&#8217;autres en continu. Des questions de standardisation hétérogènes peuvent également se présenter, constituant un obstacle à la&nbsp; traçabilité des données. Les outils de MDM présentent aussi parfois une certaine lenteur d&#8217;intégration ainsi qu&#8217;un coût important (certains facturent leur outil par &#8220;golden record&#8221; intégré). Certains d&#8217;entre eux sont opaques quant à l&#8217;identification du &#8220;golden record&#8221;. Par ailleurs, une fois les données intégrées, l&#8217;utilisateur n&#8217;a plus nécessairement de prise sur celles-ci.&nbsp;</p>



<p>Le recours au cloud (privé la plupart du temps&nbsp;: Microsoft Azure, Google Cloud, Amazon Web, &#8230;) offre des solutions moins chères qu&#8217;un développement on-prem, mais est-ce une approche viable dans le cadre de l&#8217;e-government&nbsp;?</p>



<p><span style="color: #000000;">Citons quelques outils de MDM parmi les plus connus&nbsp;: <a style="color: #000000;" href="https://profisee.com/" target="_blank" rel="noopener">Profisee</a>, <a style="color: #000000;" href="https://www.piloggroup.com/" target="_blank" rel="noopener">Pilog Group</a>, <a style="color: #000000;" href="https://semarchy.com/" target="_blank" rel="noopener">Semarchy</a>, &#8230; Certains d&#8217;entre eux font partie de firmes ayant cumulé sous forme de &#8220;suite&#8221; les acquisitions de logiciels divers (<em>data catalog tools</em>, <em>data quality tools</em>, <em>MDM tools</em>, &#8230;), qui ne sont pas nécessairement compatibles entre eux&nbsp;: <a style="color: #000000;" href="https://www.informatica.com/" target="_blank" rel="noopener">Informatica</a>, par exemple. Il existe également des outils de MDM open source (avec cloud ou on-prem), incluant certains modules payants, comme <a style="color: #000000;" href="https://www.atrocore.com/en" target="_blank" rel="noopener">Altrocore</a>, par exemple. Mais par rapport au volume des bases de données gérées au sein de l&#8217;e-government en Belgique, ces derniers peuvent poser des questions de &#8220;passage à l&#8217;échelle&#8221;.  Dans tous les cas, en cas d&#8217;acquisition d&#8217;un outil de MDM, il faut préalablement avoir mis en place une data governance et une organisation, des rôles associés, effectué un test sur un PoC représentatif et prévoir un planning.</span></p>



<h2 class="wp-block-heading">Une solution &#8220;<span style="color: #000000;">in house</span>&#8221;&nbsp;? Un exemple dans le domaine de la sécurité sociale</h2>



<p><span style="color: #000000;">A côté des solutions du marché, une solution &#8220;in house&#8221; pourrait-elle être envisagée&nbsp;? Nous en présentons un exemple dans le domaine de la sécurité sociale. Dans le cadre d&#8217;une architecture de type &#8220;répertoire virtuel&#8221; assurant un échange sécurisé des données via l&#8217;annuaire avec gestion des accès, à l&#8217;instar de la</span> <a href="https://www.ksz-bcss.fgov.be/fr" target="_blank" rel="noopener">banque carrefour de la sécurité sociale</a>, <span style="color: #000000;">nous disposons d&#8217;un &#8220;data catalog&#8221;, à savoir les &#8220;glossaires de la sécurité sociale&#8221;, dont voici un exemple s&#8217;agissant de la</span> <a href="https://www.socialsecurity.be/lambda/portail/glossaires/dmfa.nsf/web/glossary_home_fr" target="_blank" rel="noreferrer noopener">DmfA</a> (Déclaration Multifonctionnelle &#8211; Multifunctionele Aangifte) documentant les données échangées avec gestion des versions de méta-données, worfkow de validation, gestion du multilinguisme. Ces derniers assurent également la mise à jour des applicatifs liés aux bases de données concernées avec validation IT et business pour chacune d&#8217;entre elles. Ce système de méta-information contribue actuellement au prélèvement et à la redistribution annuels de 95 milliards d&#8217;euros de cotisations et prestations sociales. Ce data catalog est en cours <span style="color: #0000ff;"><span style="color: #000000;">de lente migration vers des</span> &#8220;<a href="https://smals-belgium.github.io/egov3-services-catalog/" target="_blank" rel="noopener">glossaires egov 3.0</a>&#8220;. </span>Enfin, le <span style="color: #0000ff;"><span style="color: #000000;"><a href="https://www.smalsresearch.be/tag/data-quality/" target="_blank" rel="noopener">centre de compétence &#8220;data quality&#8221;</a> dont dispose Smals permettrait de gérer la qualité des bases de données sources ainsi que les <span style="color: #3366ff;"><span style="color: #000000;">golden records</span> <span style="color: #000000;">échangés entre institutions. </span></span></span></span></p>



<figure class="wp-block-image aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" width="1161" height="445" src="/wp-content/uploads/2025/10/Inhouse.png" alt="" class="wp-image-24257" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Inhouse.png 1161w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Inhouse-300x115.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Inhouse-768x294.png 768w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/10/Inhouse-1024x392.png 1024w" sizes="auto, (max-width: 1161px) 100vw, 1161px" /></figure>



<h2 class="wp-block-heading"><br>Conclusion provisoire</h2>



<p>Une solution &#8220;in house&#8221;, telle que présentée ci-dessus, demanderait certainement des adaptations par rapport à l&#8217;existant. Son caractère réaliste et généralisable devrait être examiné. Mais il s&#8217;agit peut-être d&#8217;une piste à envisager à côté des &#8220;outils de MDM&#8221; commerciaux, si un Master Data Management doit être mis en place dans notre environnement.</p>



<p>En effet les outils commerciaux, même si certains d&#8217;entre eux couvrent pour une petite part de marché le secteur public, comme <a href="https://semarchy.com/" target="_blank" rel="noopener">Semarchy</a> (1), s&#8217;adressent surtout aux multinationnales vendant des produits ou services, telles que <i>Procter &amp; Gamble (P&amp;G), Coca-Cola, General Electric</i> ou encore,<i> Wal-Mart</i> (4).&nbsp;</p>



<p>A côté de cela, il restera utile de suivre l&#8217;évolution des outils open source, évoqués plus haut, dont la maturité pourrait prendre de l&#8217;ampleur.&nbsp;</p>



<h2 class="wp-block-heading">Références</h2>



<p>(1) GARTNER&nbsp;: rapports (2024, 2025) et en particulier <i>Voice of the Customers for Master Data Management, </i>Gartner<i>, </i>30 juin 2025, <i>Peer Lessons Learned for Master Data Management Solution Implementation</i><i>, Gartner, </i><i>août</i><i> 2025.</i></p>



<p><i>Enquêtes</i> <i>auprès</i><i> de clients et de </i><i>fournisseurs</i><i> d&#8217;outils de MDM</i>.</p>



<p>(2) LEPENIOTIS P, <i>Master data management: its importance and reasons for failed implementations</i>. Doctoral Thesis, Sheffield Hallam University Press (UK), 2020.</p>



<p><i>Analyse</i><i> du MDM dans deux </i><i>entreprises</i> <i>commerciales</i><i> anglaises (UK)&nbsp;: interviews, audits de données, … </i></p>



<p>(3) PANSARA R. (<i>MDM Specialist, TESLA, USA</i>), <i>Master Data Management Challenges</i>, In International Journal of Computer Science and Mobile Computing, Vol.10 Issue.10, October- 2021, p. 47-49.</p>



<p>(4) PANSARA R.,<i>Strategies for Master Data Management Integration and Their Benefits, </i>In Scholars Journal of Engineering and Technology, 2024, p. 40-47.</p>



<p><i>Recherche </i><i>bibliographique</i><i>, case studies, </i><i>sondages</i><i> et interviews dans les </i><i>mulitinationales</i> <i>américaines</i> <i>suivantes</i><i>&nbsp;: Procter &amp; Gamble (P&amp;G), Coca-Cola, General Electric, Wal-Mart.</i></p>



<p>(5) SMITH H. A. et al. (Queen&#8217;s School of Business, Queen&#8217;s University, Canada), <i>Developments in Practice XXX: Master Data Management: </i><i>Salvation</i><i> Or </i><i>Snake</i><i> Oil&nbsp;? In </i>Communications of the Association for Information Systems, Volume 23, Article 4, pp. 63-72, juillet 2008.</p>



<p><i>Interviews </i><i>auprès</i> <i>d’IT</i><i> Managers de 15 </i><i>organisations</i> <i>industrielles</i>.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p><em>Ce post est une contribution d’Isabelle Boydens, Data Quality Expert chez Smals Research. Cet article est écrit en son nom propre et n’impacte en rien le point de vue de Smals</em></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Master Data Management (MDM): concepten, voorbeelden, architecturen en best practices</title>
		<link>https://www.smalsresearch.be/master-data-management-mdm-concepten-voorbeelden-architecturen-en-best-practices/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Isabelle Boydens]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 27 Aug 2025 08:37:36 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[[NL]]]></category>
		<category><![CDATA[Blog post]]></category>
		<category><![CDATA[data quality]]></category>
		<category><![CDATA[Information management]]></category>
		<category><![CDATA[Master Data Management]]></category>
		<category><![CDATA[metainformation system]]></category>
		<guid isPermaLink="false">/?p=23340</guid>

					<description><![CDATA[Wat houdt Master Datamanagement in? Welke problemen kan het oplossen?]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p><em><a href="/master-data-management-mdm-concepts-exemples-architectures-et-bonnes-pratiques/" target="_blank" rel="noopener">Version en français</a></em></p>



<p>In dit artikel illustreren we de problematiek waarop Master Data Management (MDM) een antwoord biedt. Vervolgens definiëren we deze tak van de informatica aan de hand van voorbeelden en tonen we de verbanden met data governance en datamanagement. We stellen ook een implementatiemethode voor, evenals de bijbehorende architecturen met hun voor- en nadelen.&nbsp;</p>



<h2 class="wp-block-heading">De probleemstelling</h2>



<p>Master Data Management heeft als doel twee soorten problemen op te lossen.</p>



<p>Enerzijds kunnen bepaalde gegevens verspreid, gedupliceerd en heterogeen zijn in verschillende semantisch met elkaar verbonden toepassingen en databases (DB&#8217;s).</p>



<p>Anderzijds kunnen gegevens tussen verschillende DB&#8217;s verschillen (bijvoorbeeld wat betreft het formaat of het definitiedomain) of in een verschillend tempo evolueren. Dit kan leiden tot ernstige bedrijfsproblemen. Zo vormen een gebrek aan traceerbaarheid tussen onderling afhankelijke databases of een gebrek aan “AI-ready” gegevens, een belemmering voor de efficiënte implementatie van AI-projecten, die momenteel in opkomst zijn.</p>



<p>Master Data Management is dus een vakgebied dat zich richt op het elimineren van inconsistenties en operationele storingen en het verbeteren van de kwaliteit van de gegevens en de dienstverlening.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Definitie en voorbeelden</h2>



<p>Master Data Management is meer een vakgebied dan een softwareprogramma en is gebaseerd op data governance en datamanagement.&nbsp;</p>



<p>Bij data governance legt het management van een instelling verschillende zaken vast. Een verantwoordingskader op hoog niveau moet de voorwaarden voor het beheer van masterdata vastleggen (&#8220;policy settings&#8221;). Deze masterdata zijn van fundamenteel belang voor het bedrijf (bijvoorbeeld het adres van de werkgever of het bedrijf) en worden gedeeld tussen verschillende databases. Daartoe moeten rollen worden vastgesteld op verschillende niveaus: business- en technisch beheer van MDM, van het meta-informatiesysteem, van de datakwaliteit, van de architectuur, enz. Ten slotte wordt een passende organisatie opgezet voor de evaluatie, creatie, consumptie en controle van de data.</p>



<p>Op basis van de policy settings maakt datamanagement het mogelijk om op iteratieve en incrementele wijze masterdata te identificeren, definiëren en modelleren via een eerste case study die door de betrokken business wordt gevalideerd, met het oog op een bredere aanpak die drie gelijktijdige assen omvat.</p>



<p>In de eerste plaats moet een meta-informatiesysteem of transversale woordenlijst (&#8220;glossarium&#8221;) met data met een hoge toegevoegde waarde (“Data Catalog”) worden opgezet, een onderwerp waarover we in maart 2025 een blogartikel in het Frans en het Nederlands hebben gepubliceerd (6). De Data Catalog kan ook data beheren die niet tussen databases wordt gedeeld en waarvan de documentatie belangrijk is.</p>



<p>Ten tweede moet een aanpak worden geïmplementeerd die gericht is op de kwaliteit van de data (6, 7, 8, 9, 10, 11). Deze omvat twee soorten methoden. Correctieve methoden (9), via datakwaliteitsinstrumenten (Batch en Rest API in de <a href="https://www.ict-reuse.be/nl/service/dataqualityimprovement">ReUse-catalogus</a>), maken het mogelijk om problemen (afwijkingen, vermoedelijke dubbele vermeldingen, te verwijderen adressen, enz.) aan te pakken wanneer deze zich al in de databases voordoen. Preventieve methoden (7, 8, 11) maken het mogelijk om het ontstaan van afwijkingen te voorkomen door de oorzaak (of oorzaken) ervan op te sporen tussen instellingen en verzenders in de informatiestromen (bijvoorbeeld problemen met de interpretatie van de wet, het ontstaan van een nieuw concept (virusmutaties, &#8230;), inconsistente definities, bugs, &#8230;) en deze structureel aan de bron te verwijderen, zodat ze niet meer/niet in de data voorkomen (in de toekomst, zie <a href="https://reuse.smals.be/nl/pipeline/atms-een-preventietool-voor-kwaliteitsvolle-databases">ReUse-catalogus</a>).</p>



<p>Onderstaande figuur illustreert op schematische wijze de twee methoden, die op elkaar kunnen inwerken.</p>



<p>&nbsp;</p>



<figure class="wp-block-image aligncenter size-full"><a href="/wp-content/uploads/2025/08/DQ-1.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="602" height="341" src="/wp-content/uploads/2025/08/DQ-1.png" alt="" class="wp-image-23353" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/08/DQ-1.png 602w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/08/DQ-1-300x170.png 300w" sizes="auto, (max-width: 602px) 100vw, 602px" /></a></figure>



<p>Ten derde zorgt een Master Datamanagement-systeem voor de keuze van een integratie tussen de betreffende databases en de datacatalogus (of meta-informatiesysteem). Er bestaan verschillende architecturen, die we later zullen bespreken.</p>



<p>Deze belangrijke stappen maken het mogelijk om gesynchroniseerde gegevens in verschillende projecten en toepassingen transversaal te beheren. Het doel van de MDM-aanpak is om inspanningen te bundelen en de synchronisatie, kwaliteit, uitwisseling en controle van data tussen de verschillende silo&#8217;s te waarborgen. En dit vrijwel in realtime of in uitgestelde modus (wanneer een goedkeuringsworkflow nodig is voor de validatie van wijzigingen en versies).</p>



<p>Bijvoorbeeld (2, 5): MDM maakt het mogelijk om gevallen te behandelen waarin twee verschillende termen in dezelfde betekenis worden gebruikt en moeten worden geharmoniseerd (bv. te betalen bedrag, verschuldigd bedrag) of gevallen waarin eenzelfde term verschillende betekenissen kan hebben (zo kan loon bijvoorbeeld brutoloon, basisloon, loon en salaris, of nettoloon betekenen, enz.). In onze Belgische context moet ook rekening worden gehouden met de harmonisatie tussen de termen in de verschillende gebruikte talen, wat een extra factor van complexiteit is. Er is namelijk geen noodzakelijk één-op-één verband tussen de verschillende termen in de verschillende landstalen voor een bepaald concept.</p>



<p>Masterdata zijn dus de kleinste samenhangende sets van identifiers en attributen die op unieke wijze de belangrijkste entiteiten van een instelling of onderneming beschrijven en worden gebruikt in verschillende conceptueel en functioneel met elkaar verbonden databases en businessprocessen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Masterdatamanagement: implementatiemethode</h2>



<p>Aangezien een Master Datamanagement-project in de eerste plaats een businessproject is, omvat het, voordat een IT-systeem wordt geïmplementeerd, de volgende, vaak iteratieve stappen (1, 3, 4):&nbsp;</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Bepaal de omvang van het project (begin met een “bescheiden” essentieel project, dat incrementeel en iteratief kan zijn, “nice to have”)</li>



<li>Een agenda (planning) voor de implementatie opstellen, een continu project (ontwerp en onderhoud) ondersteund door de hiërarchie, met inbegrip van de volgende punten:</li>



<li>Accent leggen (analyse) en identificeren:
<ul class="wp-block-list">
<li>De gebruikers van de data, hun doelstellingen</li>



<li>De authentieke bronnen</li>



<li>De belangrijkste concepten en de masterdata (unieke identificatie, hoofdcategorieën, &#8230;). Let op: soms zijn compromissen nodig, de keuze van de masterdata is niet noodzakelijkerwijs deterministisch</li>



<li>Gebeurtenissen/processen die van invloed kunnen zijn op de masterdata (bijwerking, delen en verwijderen als gevolg van wetgevende wijzigingen of de werkelijke situatie – bijvoorbeeld: mutaties van virussen en veranderingen in medische concepten, enz.)</li>



<li>De bijbehorende organisatie (bijv. validatieworkflow)</li>



<li>Het beheer van versies van masterdata en metadata (6)</li>



<li>De kwaliteit van de data: evaluatie en verbetering (6, 7, 8, 9, 10, 11) – zie hierboven</li>



<li>Beveiliging en privacy</li>
</ul>
</li>



<li>Definieer KPI&#8217;s of metrics om de resultaten van de MDM-aanpak te valideren, meten en opvolgen, bijvoorbeeld:
<ul class="wp-block-list">
<li>Kwaliteitsbarometers DmfA: opvolging van anomalieën, financiële indicatoren (AR-KB 2017), … (11)</li>



<li>Metingen van de traceerbaarheid tussen semantisch gekoppelde databases.</li>
</ul>
</li>



<li>Zoals hierboven vermeld, stapsgewijs een referentiekader of glossarium van data of een meta-informatiesysteem (6) opstellen, rekening houdend met de belangrijke functionaliteiten voor een latere productie:
<ul class="wp-block-list">
<li>Versiebeheer (planning) van masterdata en metadata (evoluerende wetgeving, verjaringstermijn, bewijskracht, opkomst van nieuwe concepten, &#8230;)</li>



<li>Validatieworkflow</li>



<li>Meertaligheid</li>



<li>Erfenis</li>



<li>Standaard en uitwisselingsformaat (“Write Once Publish Many”)</li>



<li>Multibase en meertalig zoeken</li>
</ul>
</li>



<li>Een strategie voor evolutie en change management opstellen voor de overgang van de huidige situatie (“AS IS”) naar de toekomstige situatie (“TO BE”)</li>



<li>Rollen en business- en IT-teams (MDM, Data Quality, Architectuur, &#8230;) opstellen</li>



<li>Standaarden definiëren (aanbevolen voor analyse: (12))</li>



<li>Een methode bepalen voor de integratie van de betrokken databases; via het referentiekader of glossarium voor transversale data, dat we in het volgende punt zullen bekijken: de integratiearchitecturen, met hun voor- en nadelen op het vlak van:
<ul class="wp-block-list">
<li>datakwaliteit (10)</li>



<li>beveiliging en privacy</li>



<li>prestaties</li>



<li> mate van intrusiviteit in de betrokken informatiesystemen</li>
</ul>
</li>
</ul>



<h2 class="wp-block-heading">Integratiearchitecturen tussen databases en eventueel gekoppelde Data Catalogs, met hun voor- en nadelen </h2>



<p>De volgende schema&#8217;s zijn aangepast uit (5) en gewijzigd in overeenstemming met de huidige oplossingen (1, 2, 3, 4)</p>



<ol class="wp-block-list">
<li><strong> Virtuele directories </strong></li>
</ol>



<p>&nbsp;</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172500A.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="862" height="453" src="/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172500A.png" alt="" class="wp-image-23343" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172500A.png 862w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172500A-300x158.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172500A-768x404.png 768w" sizes="auto, (max-width: 862px) 100vw, 862px" /></a></figure>



<p>Met een virtuele directory maakt het dataregister (in het midden van het schema, in het rood) het mogelijk om, op basis van een kennisbank met toegangsrechten, data uit de brondatabases over te dragen naar de gebruikers. Er zijn overeenkomsten met de KSZ, een stellair netwerk dat de uitwisseling van data tussen instellingen mogelijk maakt. Wat de sociale zekerheid betreft, kunnen gegevensgebruikers een glossarium van de data (of “Data Catalog” in het schema) raadplegen in de verschillende versies, online op het portaal van de sociale zekerheid (6). <em>Dit is een goede oplossing in de genoemde context.</em></p>



<ul class="wp-block-list">
<li><em>Voordelen</em>: eerbiediging van de privacy, veiligheid, de brondata hoeven niet te worden gewijzigd</li>



<li><em>Nadelen</em>: mogelijke prestatieproblemen, de dataproducenten moeten hun Data Catalog delen, uniformiseren, in hetzelfde tempo bijwerken en toegankelijk maken voor de gebruikers.   </li>
</ul>



<ol start="2" class="wp-block-list">
<li><strong> Consolidatie</strong></li>
</ol>



<p>&nbsp;</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172600B.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="927" height="491" src="/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172600B.png" alt="" class="wp-image-23344" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172600B.png 927w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172600B-300x159.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172600B-768x407.png 768w" sizes="auto, (max-width: 927px) 100vw, 927px" /></a></figure>



<p>Bij consolidatie worden de brondata in één keer (“one shot”) naar een gemeenschappelijke database gekopieerd. Er staat geen “Data Catalog” op het schema, omdat de gemeenschappelijke database vervolgens wordt gedesynchroniseerd van de “brondata” die zij geacht wordt te vertegenwoordigen. <em>Deze oplossing wordt niet aanbevolen.</em> Ze werd in het verleden in de toepassing gebracht voor het beheer van zorgpremies, maar werd later opgegeven.&nbsp;</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><em>Voordelen</em>: eenvoudig voor data-producenten: de brondatabases hoeven niet te worden gewijzigd</li>



<li><em>Nadelen</em>: de brondatabases en hun Data Catalog kunnen in hun eigen tempo evolueren en de gemeenschappelijke database in een ander tempo (“ghost factory”, bron van redundantie): er doen zich problemen voor op het vlak van de kwaliteit van de ‘geconsolideerde’ data, het delen van een “gemeenschappelijke Data Catalog” heeft geen zin meer.</li>
</ul>



<ol start="3" class="wp-block-list">
<li><strong> Samenwerking</strong></li>
</ol>



<p>&nbsp;</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172635C.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="1010" height="468" src="/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172635C.png" alt="" class="wp-image-23345" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172635C.png 1010w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172635C-300x139.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172635C-768x356.png 768w" sizes="auto, (max-width: 1010px) 100vw, 1010px" /></a></figure>



<p>Bij samenwerking delen de brondatabases de gemeenschappelijke “masterdata” in een nieuwe database en blijven ze hun niet-gemeenschappelijke data beheren. Voor gemeenschappelijke data die in één exemplaar worden beheerd (dus zonder redundantie), wordt een “Data Catalog” ter beschikking gesteld van alle datagebruikers en gezamenlijk bijgewerkt door de dataproducenten. <em>Dit is een goede oplossing als de brondatabases moeten worden geherstructureerd omdat ze bijvoorbeeld technisch en conceptueel verouderd zijn</em></p>



<ul class="wp-block-list">
<li><em>Voordelen</em>: de masterdata zijn op één plek toegankelijk (wat goed is voor de datakwaliteit) en hun ‘Data Catalog’ is gemeenschappelijk, het voor datagebruikers toegankelijke deel wordt verspreid. De privacy en veiligheid zijn gewaarborgd. Elke data-producent blijft zijn eigen data beheren en deze worden niet gedeeld.</li>



<li><em>Nadelen</em>: de brondatabases moeten worden geherstructureerd, mogelijke prestatieproblemen.</li>
</ul>



<ol start="4" class="wp-block-list">
<li><strong> Centralisatie</strong></li>
</ol>



<p>&nbsp;</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172738D.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="962" height="523" src="/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172738D.png" alt="" class="wp-image-23346" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172738D.png 962w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172738D-300x163.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/08/Schermafbeelding-2025-07-04-172738D-768x418.png 768w" sizes="auto, (max-width: 962px) 100vw, 962px" /></a></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Voorlopige conclusies </h2>



<p>Wat de voorgestelde architecturen betreft (en rekening houdend met alle voorafgaande stappen die in dit artikel zijn geïllustreerd), lijkt de virtuele directory met “Data Catalog” de beste oplossing. Als een (herstructurering van) de brondatabases nodig is, kan samenwerking worden overwogen.&nbsp;</p>



<p>In een volgende blogartikel over Master Data Management zullen we kijken naar de lessen die in België en in het buitenland zijn geleerd over het gebruik van Master Data Management op basis van de tools en implementatiemethoden, en zullen we een typologie van MDM-tools geven met een kritische en constructieve blik.&nbsp;</p>



<h2 class="wp-block-heading">Referenties</h2>



<p>(1) DUBOIS P. et al. (University of Paris), <em>Harnessing Data Integrity: A Study of Master Data Management Best Practices</em>. MZ Computing Journal, vol 5, issue 1, 2023.</p>



<p>(2)<em> Hype Cycle for Data and Analytics Governance 2025</em>, Gartner, 19 June 2025 &#8211; ID G00827117.</p>



<p>(3) LEPENIOTIS P, <em>Master data management: its importance and reasons for failed implementations</em>. Doctoral Thesis, Sheffield Hallam University Press, 2020 (3 vol.).</p>



<p>(4) SINGH A. et al., <em>Best Practices for Creating and Maintaining Material Master Data in Industrial Systems</em> In International journal of research and analytical reviews, vol 10, issue 1, Janvier 2023.</p>



<p>(5) TRIGAUX J.-C., <a href="/publications/document/?docid=83"><em>Master Data Management &#8211; Mise en place d’un référentiel de données</em></a>. Bruxelles,&nbsp; Smals Research, Deliverable 2009/TRIM4/01.&nbsp;</p>



<p>(6) BOYDENS I., <a href="/de-kern-van-data-governance-datacatalogs-of-meta-informatiesystemen/">De kern van data governance: ‘data catalogs’ of Metadata Management Systemen</a>, Brussel, Smals Research, blogartikel, 19/03/2025 (<em>link beschikbaar naar de Franstalige versie</em>).</p>



<p>(7) BOYDENS I., HAMITI G. en VAN EECKHOUT R., <em>A service at the heart of database quality</em>. <em>Presentation of an ATMS prototype</em>. In Le Courrier des statistiques, Parijs, INSEE, 2023, nr. 6, 11 p. (gepubliceerd op 2/10/2023).&nbsp;<a href="https://www.insee.fr/en/information/7673386?sommaire=7673393">Link naar het artikel.</a></p>



<p>(8) BOYDENS I., HAMITI G. en VAN EECKHOUT R., <a href="/data-quality-anomalies-transactions-management-system-atms-prototype-work-in-progress-2/">Data Quality: “Anomalies &amp; Transactions Management System” (ATMS), prototype &amp; “work in progress”</a>, Brussel, Smals Research, blogartikel, 02/12/2020, last update 04/07/2025. (<em>link beschikbaar naar de Franstalige versie</em>).</p>



<p>(9) BOYDENS I., CORBESIER I. en HAMITI G., <a href="/data-quality-tools-retours-dexperience-et-nouveautes/">Data Quality Tools&nbsp;: retours d&#8217;expérience et nouveautés</a>, Brussel, Smals Research, blogartikel, 07/12/2021.</p>



<p>(10) BOYDENS I.,&nbsp;<a href="/dix-bonnes-pratiques-pour-ameliorer-et-maintenir-la-qualite-des-donnees/">Dix bonnes pratiques pour améliorer et maintenir la qualité des données</a>, Brussel, Smals Research, blogartikel, 16/06/2014, last update: december 2021.</p>



<p>(11) BOYDENS I., <a href="/data-quality-back-tracking-depuis-les-premieres-experimentations-a-la-parution-dun-arrete-royal/">Data Quality &amp; Back Tracking&nbsp;: depuis les premières expérimentations à la parution d&#8217;un Arrêté Royal</a>, Brussel, Smals Research, blogartikel, 14/05/2018.</p>



<p>(12) XLS en het FedVoc-bestand gepubliceerd op GitHub van BelgIF <a href="https://eur06.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fgithub.com%2Fbelgif%2Ffedvoc&amp;data=05|02|isabelle.boydens%40smals.be|3577e5f14d1348c7891408dd7668a0dc|578bcd46a26646edac84b52b4ebacd22|0|0|638796914481305788|Unknown|TWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D|0|||&amp;sdata=JVk9RT7%2FU6rGxL3S8DlqBGWudXhENpVk1kLaDIvqCEE%3D&amp;reserved=0">GitHub – </a><a href="https://eur06.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fgithub.com%2Fbelgif%2Ffedvoc&amp;data=05|02|isabelle.boydens%40smals.be|3577e5f14d1348c7891408dd7668a0dc|578bcd46a26646edac84b52b4ebacd22|0|0|638796914481305788|Unknown|TWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D|0|||&amp;sdata=JVk9RT7%2FU6rGxL3S8DlqBGWudXhENpVk1kLaDIvqCEE%3D&amp;reserved=0">belgif</a><a href="https://eur06.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fgithub.com%2Fbelgif%2Ffedvoc&amp;data=05|02|isabelle.boydens%40smals.be|3577e5f14d1348c7891408dd7668a0dc|578bcd46a26646edac84b52b4ebacd22|0|0|638796914481305788|Unknown|TWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D|0|||&amp;sdata=JVk9RT7%2FU6rGxL3S8DlqBGWudXhENpVk1kLaDIvqCEE%3D&amp;reserved=0">/</a><a href="https://eur06.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fgithub.com%2Fbelgif%2Ffedvoc&amp;data=05|02|isabelle.boydens%40smals.be|3577e5f14d1348c7891408dd7668a0dc|578bcd46a26646edac84b52b4ebacd22|0|0|638796914481305788|Unknown|TWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D|0|||&amp;sdata=JVk9RT7%2FU6rGxL3S8DlqBGWudXhENpVk1kLaDIvqCEE%3D&amp;reserved=0">fedvoc</a><a href="https://eur06.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fgithub.com%2Fbelgif%2Ffedvoc&amp;data=05|02|isabelle.boydens%40smals.be|3577e5f14d1348c7891408dd7668a0dc|578bcd46a26646edac84b52b4ebacd22|0|0|638796914481305788|Unknown|TWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D|0|||&amp;sdata=JVk9RT7%2FU6rGxL3S8DlqBGWudXhENpVk1kLaDIvqCEE%3D&amp;reserved=0">: Federal Vocabularies</a></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Master Data Management (MDM)&#160;:  concepts, exemples, architectures et bonnes pratiques</title>
		<link>https://www.smalsresearch.be/master-data-management-mdm-concepts-exemples-architectures-et-bonnes-pratiques/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Isabelle Boydens]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 20 Aug 2025 06:37:57 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[[FR]]]></category>
		<category><![CDATA[Blog post]]></category>
		<category><![CDATA[data quality]]></category>
		<category><![CDATA[Information management]]></category>
		<category><![CDATA[Master Data Management]]></category>
		<category><![CDATA[metainformation system]]></category>
		<guid isPermaLink="false">/?p=22926</guid>

					<description><![CDATA[En quoi consiste le Master Data Management ? Quels problèmes permet-il de résoudre ? ]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><a href="/master-data-management-mdm-concepten-voorbeelden-architecturen-en-best-practices/" target="_blank" rel="noopener"><em>Nederlandstalige versie</em></a></p>
<p style="text-align: justify;">Dans cet article, nous illustrons la problématique à laquelle répond la gestion des Master Data (« Master Data Management (MDM) »). Nous définissons ensuite cette branche de l’informatique sur la base d’exemples et montrons ses liens avec la gouvernance et la gestion de données (“data governance” et “data management”). Nous présentons également une méthode de mise en œuvre ainsi que des architectures associées avec leurs avantages et inconvénients. </p>
<h2>La problématique à résoudre</h2>
<p style="text-align: justify;">La gestion des Master Data vise à résoudre deux types de difficultés.</p>
<p style="text-align: justify;">D’une part, certaines données peuvent être dispersées, dupliquées et hétérogènes dans différentes applications et bases de données (DB) sémantiquement liées entre elles.</p>
<p style="text-align: justify;">D’autre part, d’une DB à l’autre, les données peuvent diverger (quant au format ou au domaine de définition, par exemple) ou évoluer à des rythmes différents. En conséquence, des problèmes métier graves peuvent se poser. On observe ainsi un manque de traçabilité entre bases de données interdépendantes ou encore, l’absence de données de qualité « AI ready », ce qui constitue un obstacle à la mise en place efficace des projets d’IA croissants à l’heure actuelle.</p>
<p style="text-align: justify;">Les buts de la gestion des Master Data sont donc l’élimination des incohérences et des dysfonctionnements opérationnels ainsi que l’amélioration de la qualité des données et du service rendu.</p>
<h2>Définition et exemples</h2>
<p style="text-align: justify;">Le Master Data Management est davantage une discipline métier qu’un logiciel et repose sur la gouvernance des données et le data management. </p>
<p style="text-align: justify;">La gouvernance des données (“data governance”) est la spécification par la direction de l’institution de plusieurs éléments. Un cadre de responsabilité de haut niveau doit spécifier les modalités de gestion des Master Data (« policy settings »). Celles-ci sont fondamentales pour le business (par exemple&nbsp;: adresse de l&#8217;employeur ou de l&#8217;entreprise) et sont partagées entre plusieurs bases de données. A cette fin, des rôles doivent être identifiés à différents niveaux&nbsp;: gestion métier et technique du MDM, du système de méta-information, de la qualité des données, de l’architecture, … Enfin, une organisation appropriée pour l’évaluation, la création, la consommation et le contrôle des données est mise en place.</p>
<p style="text-align: justify;">Le « data management » permet, sur la base des  « policy settings », de manière itérative et incrémentale, l’identification, la définition et la modélisation des Master Data, via un premier “case study” validé par le métier concerné, en vue d’une approche plus large, ce qui comporte trois axes concommitants.</p>
<p style="text-align: justify;">En premier lieu, un système de méta-information ou glossaire transversal de données à haute valeur ajoutée (« data catalog »<em>)</em> doit être mis en place, sujet à propos duquel nous avons publié un article de blog en français et néerlandais en mars 2025 (6). Le catalogue de données peut aussi gérer les données non partagées entre bases de données et dont la documentation est importante.</p>
<p style="text-align: justify;">En second lieu, une approche focalisée sur la qualité des données (6, 7, 8, 9, 10, 11) doit être mise en place. Elle inclut deux types de méthodes. Les <em>méthodes curatives</em> (9), via des <em>data quality tools</em>, (Batch et Rest API sur le <a href="https://www.ict-reuse.be/fr/service/dataqualityimprovement">catalogue ReUse</a>) permettent de traiter les problèmes (anomalies, présomptions de doublons, adresses à nettoyer,…) quand ils sont déjà présents dans les bases de données. Les <em>méthodes préventives</em> (7, 8, 11) permettent quant à elles de prévenir l’émergence d’anomalies en en détectant la cause (ou les causes) entre institutions et expéditeurs dans les flux d&#8217;information (par exemple, problème d’interprétation de la loi, émergence d’un nouveau concept (mutations de virus, …), définitions incohérentes, bugs, &#8230;) et en les supprimant structurellement à la source, de sorte qu’elles ne se présentent plus/pas dans les bases de données (à venir, voir <a href="https://reuse.smals.be/fr/pipeline/atms-un-outil-de-prevention-pour-des-bases-de-donnees-de-qualite">Catalogue ReUse</a>).</p>
<p style="text-align: justify;">La figure ci-dessous illustre les deux méthodes schématiquement, lesquelles peuvent interagir entre elles.</p>
<p style="text-align: justify;"><img loading="lazy" decoding="async" class="alignleft size-full wp-image-17749" src="/wp-content/uploads/2022/09/CuratifPreventif-e1663237978615.png" alt="" width="1094" height="620" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2022/09/CuratifPreventif-e1663237978615.png 1094w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2022/09/CuratifPreventif-e1663237978615-300x170.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2022/09/CuratifPreventif-e1663237978615-768x435.png 768w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2022/09/CuratifPreventif-e1663237978615-1024x580.png 1024w" sizes="auto, (max-width: 1094px) 100vw, 1094px" /></p>
<p style="text-align: justify;"> </p>
<p style="text-align: justify;">Enfin, en troisième lieu, un système de Master Data Management assure le choix d’une intégration entre les DB concernées et le catalogue de données (ou système de méta-information), il existe différentes architectures, que nous verrons plus loin.</p>
<p style="text-align: justify;">Ces étapes importantes permettront de gérer transversalement des données synchronisées dans différents projets et applications. L’objectif de l’approche MDM est de mutualiser les efforts et d’assurer la synchronisation, la qualité, le partage et le contrôle des données à travers les différents silos. Et ce, quasiment en temps réel ou en mode différé (quand un workflow d’approbation s’impose pour la validation des modifications et des versions).</p>
<p style="text-align: justify;">Par exemple (2, 5)&nbsp;: le MDM permettra de traiter les cas où deux termes différents sont utilisés dans le même sens et doivent être harmonisés (<em>montant à payer</em>, <em>montant dû</em>) ou encore, ceux où un même terme peut avoir plusieurs sens différents (ainsi, <em>salaire</em> peut signifier <em>salaire brut</em>, <em>salaire de base</em>, <em>salaire et traitements</em>, ou encore, <em>salaire net</em>, …). Dans notre contexte belge, il faudra prendre également en considération l&#8217;harmonisation entre les termes des différentes langues usitées, ce qui est un facteur de complexité supplémentaire. En effet, il n&#8217;y a pas de relation biunivoque nécessaire, pour un concept donné, entre les différents termes des différentes langues nationales.</p>
<p style="text-align: justify;">Plus rigoureusement, on distingue des données suivantes dans le cadre du MDM (pour plus de facilté, nous parlerons par la suite de Master Data)&nbsp;:</p>
<ul>
<li style="list-style-type: none;">
<ul>
<li><em>Master Data</em> &nbsp;: le plus petit nombre d’ensembles cohérents d’identifiants et d’attributs qui décrivent de manière unique les entités principales d’une institution ou d’une entreprise et sont utilisés dans plusieurs bases de données et processus métier liés conceptuellement et fonctionnellement entre eux.</li>
<li><em>Data “non master”</em>&nbsp;: donnée (provisoirement) non partagée par plus d’une base de données à un instant t (exemple fictif&nbsp;: nom de l’ouvrier affilié à l’ONVA, Office National des Vacances Annuelles &#8211; prélève et redistribue les pécules des ouvriers)</li>
<li><em>Reference Data</em>&nbsp;:  taxonomies, listes de codes partagés (exemple&nbsp;: codes pays) – <em>bijlage – annexes dans les glossaires de la sécurité sociale</em></li>
<li><em>Operationnal Data</em>&nbsp;: données sensibles potentiellement constituées des trois premières et d’un traitement confidentiel, demandant un échange sécurisé (exemple&nbsp;: le montant de prestations de maladie professionnelles dues au travailleur T, dont le n° de RN est &#8230; pour l&#8217;instant t.).</li>
</ul>
</li>
</ul>
<h2>Master Data Management&nbsp;: méthode de mise en oeuvre</h2>
<p style="text-align: justify;">Sachant qu’un projet de Master Data Management est avant tout un projet métier, avant la mise en place d’un système informatique, il comporte les étapes suivantes souvent itératives (1, 3, 4)&nbsp;: </p>
<ul style="text-align: justify;">
<li>Définir l’étendue du projet (commencer par un projet “modeste” essentiel, qui peut être incrémental et itératif, “nice to have”)</li>
<li>Définir un agenda haut niveau (planning) de mise en œuvre, projet continu (conception et maintenance) soutenu par la hiérarchie, ce qui inclut les points suivants&nbsp;:</li>
<li>Mettre du relief (analyse), et identifier&nbsp;:
<ul>
<li>Les utilisateurs des données, leurs objectifs</li>
<li>Les sources authentiques</li>
<li>Les concepts principaux, et les Master Data (identifiant unique, catégories principales, …). Attention&nbsp;: des compromis sont parfois nécessaires, le choix des Master Data n’est pas nécessairement déterministe</li>
<li>Les événements/processus pouvant affecter les Master Data (mise à jour, partage, et suppression, dus à l’évolution de la législation ou du réel appréhendé – par exemple&nbsp;: mutations de virus et évolution des concepts en médecine, …)</li>
<li>l’organisation associée (p. ex. workflow de validation)</li>
<li>La gestion des versions des Master Data et des métadonnées (6)</li>
<li>La qualité des données&nbsp;: évaluation et amélioration (6, 7, 8, 9, 10, 11) – voir supra</li>
<li>La sécurité et la vie privée</li>
</ul>
</li>
<li>Définir des KPI ou métriques pour valider, mesurer et suivre les résultats de l’approche MDM, par exemple&nbsp;: 
<ul>
<li>Baromètres de qualité DmfA: suivi des anomalies, indicateurs financiers (AR-KB 2017), … (11)</li>
<li>Mesures de la traçabilité entre bases de données sémantiquement liées entre elles.</li>
</ul>
</li>
<li>Établir de façon incrémentale, comme évoqué plus haut, un référentiel ou glossaire des données ou système de méta-information (6) en retenant les fonctionnalités importantes pour une mise en production ultérieure&nbsp;:
<ul>
<li>Gestion des versions (planning) des Master Data et des métadonnées (législation évolutive, durée de prescription, force probante, émergence de nouveaux concepts, …)</li>
<li>workflow de validation</li>
<li>Multilinguisme</li>
<li>Héritage</li>
<li>Standard et format d’échange (« Write Once Publish Many”)</li>
<li>Recherche multibase et multilingue</li>
</ul>
</li>
<li>Établir une stratégie d’évolution, de gestion du changement pour le passage de la situation antérieure ou actuelle (« AS IS ») à la situation à venir (« TO BE »)</li>
<li>Établir des rôles et des équipes business et IT (MDM, Data Quality, Architecture, …)</li>
<li>Définir les standards (recommandé pour l’analyse&nbsp;: (12))</li>
<li>Établir une méthode d’intégration des bases de données concernées ; via le référentiel ou glossaire transversal des données, ce que nous allons voir au point suivant&nbsp;: les architectures d’intégrations, avec leurs avantages et inconvénients sur le plan&nbsp;:
<ul>
<li>de la qualité des données (10)</li>
<li>de la sécurité et de la vie privée</li>
<li>de la performance</li>
<li>du caractère plus ou moins intrusif dans les systèmes d’information concernés</li>
</ul>
</li>
</ul>
<h2 style="text-align: justify;">Architectures d&#8217;intégration entre bases de données et data catalogs éventuellement liés, avec leurs avantages et inconvénients </h2>
<p>Les schémas qui suivent sont adaptés de (5) et modifiés selon les solutions actuelles (1, 2, 3, 4)</p>
<h3>1. Les répertoires virtuels </h3>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignleft size-full wp-image-23031" src="/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172500A.png" alt="" width="862" height="453" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172500A.png 862w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172500A-300x158.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172500A-768x404.png 768w" sizes="auto, (max-width: 862px) 100vw, 862px" /></p>
<p style="text-align: justify;">Avec un Répertoire virtuel, l&#8217;annuaire des données (au centre du schéma, en rouge) permet, en fonction d&#8217;une base de connaissance sur les autorisations de consultation, le transfert des données des bases de données sources vers les consommateurs. Il y a des similarité avec la BCSS qui est un réseau stellaire permettant l&#8217;échange de données entre institutions. S&#8217;agissant de la sécurité sociale, les consommateurs de données peuvent consulter un glossaire des données (ou &#8220;data catalog&#8221; dans le schéma) au fil des versions, en ligne sur le portail de la sécurité sociale (6). <em>Il s&#8217;agit d&#8217;une bonne solution dans le contexte évoqué.</em></p>
<ul>
<li style="text-align: justify;"><em>Avantages</em>&nbsp;: respect de la vie privée, sécurité, les bases de données sources ne doivent pas être modifiées</li>
<li style="text-align: justify;"><em>Désavantages </em>: questions de performance éventuelles, les producteurs de données doivent partager leur data catalog, l’unifier, en assurer la mise à jour au même rythme et le rendre accessible aux consommateurs.   </li>
</ul>
<h3>2. la consolidation</h3>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignleft size-full wp-image-23032" src="/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172600B.png" alt="" width="927" height="491" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172600B.png 927w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172600B-300x159.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172600B-768x407.png 768w" sizes="auto, (max-width: 927px) 100vw, 927px" /></p>
<p style="text-align: justify;">Dans la consolidation, les bases de données sources sont copiées dans une base de données commune en une seule fois (&#8220;one shot&#8221;). Aucun &#8220;data catalog&#8221; ne se trouve sur le schéma car la base de données commune est ensuite désynchronisée des bases de &#8220;données sources&#8221; qu&#8217;elle est censée représenter. <em>Cette solution n&#8217;est pas conseillée</em><strong>.</strong> Elle fut appliquée par le passé à la gestion des bons de cotisations en soins de santé, puis abandonnée. </p>
<ul>
<li style="text-align: justify;"><em>Avantages</em>&nbsp;: simple pour les producteurs de données&nbsp;: les bases de données sources ne doivent pas être modifiées</li>
<li style="text-align: justify;"><em>Désavantages</em>&nbsp;: les bases de données sources et leur data catalog peuvent évoluer à leur propre rythme et la base de donnée commune à un autre rythme (“ghost factory”, source de redondance)&nbsp;: des problèmes se posent au niveau de la qualité des données &#8220;consolidée&#8221;, partager un “data catalog commun” n’a plus de sens</li>
</ul>
<h3>3. La coopération</h3>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignleft size-full wp-image-23033" src="/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172635C.png" alt="" width="1010" height="468" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172635C.png 1010w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172635C-300x139.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172635C-768x356.png 768w" sizes="auto, (max-width: 1010px) 100vw, 1010px" /></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">Avec la coopération, les bases de données sources partagent les &#8220;Master Data&#8221; communes dans une nouvelle base de données et continuent à gérer leurs données qui ne sont pas communes. Pour les données communes qui sont gérées en un seul exemplaire (donc, sans redondance), un</span><span style="color: #000000;"> &#8220;data catalog&#8221; est mis à disposition de tous les consommateurs de données et mis à jour de manière collégiale par les producteurs de données. <em>Il s&#8217;agit d&#8217;une bonne solution si les bases de données sources demandent une restructuration parce que, par exemple, elles sont devenues obsolètes techniquement et conceptuellement.</em></span></p>
<ul>
<li style="text-align: justify;"><em>Avantages</em>&nbsp;: les Master Data sont accessibles en un endroit unique (ce qui est bon pour la qualité des données) et leur &#8220;data catalog&#8221; est commun, la partie accessible pour les consommateurs de données est diffusée. Le respect de la vie privée et la sécurité sont assurés. Chaque producteur de données continue à gérer les données qui lui sont propres et ne sont pas partagées.</li>
<li style="text-align: justify;"><em>Désavantages</em>&nbsp;: les bases de données sources doivent être restructurées, questions de performance éventuelles</li>
</ul>
<h3>4. La centralisation</h3>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignleft size-full wp-image-23035" src="/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172738D.png" alt="" width="962" height="523" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172738D.png 962w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172738D-300x163.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/Schermafbeelding-2025-07-04-172738D-768x418.png 768w" sizes="auto, (max-width: 962px) 100vw, 962px" /></p>
<p> </p>
<p style="text-align: justify;">Avec la centralisation, les bases de données sources partagent leurs Master Data dans une nouvelle base de données unique sur laquelle les producteurs de données n&#8217;ont plus seuls le pouvoir. Cette nouvelle base de données est gérée selon une organisation collégiale coordonnée et imposée aux producteurs de données. Un seul &#8220;data catalog&#8221; en définit le contenu harmonisé (on le voit représenté en rouge dans le schéma et à l&#8217;extérieur, accessible à toutes les parties, producteurs et consommateurs). Ce « data catalog » est également géré de manière collégiale et coordonnée, imposée aux producteurs de données.</p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;"> <em>Pour les raisons évoquées (dans les inconvénients ci-dessous), au sein du domaine d&#8217;application de l&#8217;administration publique, cette solution n&#8217;est pas conseillée</em>. Elle est parfois pratiquée dans le secteur privé au sein d&#8217;une multinationale, par exemple (elle fut appliquée dans les années 1990 chez <em>AT&amp;T Laboratories</em> aux USA).</span></p>
<ul>
<li style="text-align: justify;"><em>Avantages</em><strong> : </strong>les Master Data et leur catalogue sont accessibles en un endroit unique (ce qui est bon pour la qualité des données) et leur data catalog est commun</li>
<li style="text-align: justify;"><em>Inconvénients </em>: les bases de données sources doivent être restructurées et perdent leur pouvoir sur les données dont elles avaient la gestion seules, il y a des<span style="color: #000000;"> questions potentiellement graves de vie privée, de sécurité et de performance (beaucoup de requêtes)</span></li>
</ul>
<h2>Conclusions provisoires </h2>
<p style="text-align: justify;">En ce qui concerne les architectures proposées (et toutes les étapes préalables illustrées dans cet article étant prises en compte), <span style="color: #3366ff;"><span style="color: #000000;">le répertoire virtuel avec &#8220;data catalog</span>&#8220;</span> semble la meilleure solution. Si un (<em>reengineering</em>) de bases de données source est requis,<span style="color: #000000;"> la coopération</span> peut-être envisagée. </p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">Dans un prochain article de blog sur le Master Data Management, nous envisagerons les &#8220;lessons learned&#8221; en Belgique et à l&#8217;étranger sur le recours aux Master Data Management selon les outils et les méthodes de mise en oeuvre, ainsi qu&#8217;une typologie des MDM Tools avec un regard critique et constructif. </span></p>
<h2>Références</h2>
<p style="text-align: justify;">(1) DUBOIS P. et al. (University of Paris), <em>Harnessing Data Integrity: A Study of Master Data Management Best Practices</em>. MZ Computing Journal, vol 5, issue 1, 2023.</p>
<p style="text-align: justify;">(2)<em> Hype Cycle for Data and Analytics Governance 2025</em>, Gartner, 19 June 2025 &#8211; ID G00827117.</p>
<p style="text-align: justify;">(3) LEPENIOTIS P, <em>Master data management: its importance and reasons for failed implementations</em>. Doctoral Thesis, Sheffield Hallam University Press, 2020 (3 vol.).</p>
<p style="text-align: justify;">(4) SINGH A. et al., <em>Best Practices for Creating and Maintaining Material Master Data in Industrial Systems</em> In International journal of research and analytical reviews, vol 10, issue 1, Janvier 2023.</p>
<p style="text-align: justify;">(5) TRIGAUX J.-C., <a href="/publications/document/?docid=83"><em>Master Data Management &#8211; Mise en place d’un référentiel de données</em></a>. Bruxelles,  Smals Research, Deliverable 2009/TRIM4/01. </p>
<p style="text-align: justify;">(6) BOYDENS I., <a href="/au-coeur-de-la-data-governance-les-data-catalogs-ou-systemes-de-meta-information/">Au coeur de la “data governance”: les “data catalogs” ou systèmes de méta-information</a>, Bruxelles, Smals Research, article de blog, 19/03/2025 (<em>inclut un lien vers la version néerlandaise</em>).</p>
<p style="text-align: justify;">(7) BOYDENS I., HAMITI G. et VAN EECKHOUT R<em>., A service at the heart of database quality. Presentation of an ATMS prototype</em>. In Le Courrier des statistiques, Paris, INSEE, 2023, n°6, 11 p. (publié le 2/10/2023). <a href="https://www.insee.fr/en/information/7673386?sommaire=7673393">Lien vers l&#8217;article.</a></p>
<p style="text-align: justify;">(8) BOYDENS I., HAMITI G. et VAN EECKHOUT R., <a href="/data-quality-anomalies-transactions-management-system-atms-prototype-work-in-progress/">Data Quality&nbsp;: &#8220;Anomalies &amp; Transactions Management System&#8221; (ATMS), prototype &amp; &#8220;work in progress&#8221;</a>, Bruxelles, Smals Research, article de blog, 02/12/2020, last update 04/07/2025.<em> (inclut un lien vers la version néerlandaise</em>).</p>
<p style="text-align: justify;">(9) BOYDENS I., CORBESIER I. et HAMITI G., <a href="/data-quality-tools-retours-dexperience-et-nouveautes/">Data Quality Tools&nbsp;: retours d&#8217;expérience et nouveautés</a>, Bruxelles, Smals Research, article de blog, 07/12/2021.</p>
<p style="text-align: justify;">(10) BOYDENS I., <a href="/dix-bonnes-pratiques-pour-ameliorer-et-maintenir-la-qualite-des-donnees/">Dix bonnes pratiques pour améliorer et maintenir la qualité des données</a>, Bruxelles, Smals Research, article de blog, 16/06/2014, last update&nbsp;: décembre 2021.</p>
<p style="text-align: justify;">(11) BOYDENS I., <a href="/data-quality-back-tracking-depuis-les-premieres-experimentations-a-la-parution-dun-arrete-royal/">Data Quality &amp; Back Tracking&nbsp;: depuis les premières expérimentations à la parution d&#8217;un Arrêté Royal</a>, Bruxelles, Smals Research, article de blog, 14/05/2018.</p>
<p style="text-align: justify;">(12) XLS et le fichier FedVoc publié sur le GitHub de BelgIF <a href="https://eur06.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fgithub.com%2Fbelgif%2Ffedvoc&amp;data=05|02|isabelle.boydens%40smals.be|3577e5f14d1348c7891408dd7668a0dc|578bcd46a26646edac84b52b4ebacd22|0|0|638796914481305788|Unknown|TWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D|0|||&amp;sdata=JVk9RT7%2FU6rGxL3S8DlqBGWudXhENpVk1kLaDIvqCEE%3D&amp;reserved=0">GitHub – </a><a href="https://eur06.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fgithub.com%2Fbelgif%2Ffedvoc&amp;data=05|02|isabelle.boydens%40smals.be|3577e5f14d1348c7891408dd7668a0dc|578bcd46a26646edac84b52b4ebacd22|0|0|638796914481305788|Unknown|TWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D|0|||&amp;sdata=JVk9RT7%2FU6rGxL3S8DlqBGWudXhENpVk1kLaDIvqCEE%3D&amp;reserved=0">belgif</a><a href="https://eur06.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fgithub.com%2Fbelgif%2Ffedvoc&amp;data=05|02|isabelle.boydens%40smals.be|3577e5f14d1348c7891408dd7668a0dc|578bcd46a26646edac84b52b4ebacd22|0|0|638796914481305788|Unknown|TWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D|0|||&amp;sdata=JVk9RT7%2FU6rGxL3S8DlqBGWudXhENpVk1kLaDIvqCEE%3D&amp;reserved=0">/</a><a href="https://eur06.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fgithub.com%2Fbelgif%2Ffedvoc&amp;data=05|02|isabelle.boydens%40smals.be|3577e5f14d1348c7891408dd7668a0dc|578bcd46a26646edac84b52b4ebacd22|0|0|638796914481305788|Unknown|TWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D|0|||&amp;sdata=JVk9RT7%2FU6rGxL3S8DlqBGWudXhENpVk1kLaDIvqCEE%3D&amp;reserved=0">fedvoc</a><a href="https://eur06.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fgithub.com%2Fbelgif%2Ffedvoc&amp;data=05|02|isabelle.boydens%40smals.be|3577e5f14d1348c7891408dd7668a0dc|578bcd46a26646edac84b52b4ebacd22|0|0|638796914481305788|Unknown|TWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D|0|||&amp;sdata=JVk9RT7%2FU6rGxL3S8DlqBGWudXhENpVk1kLaDIvqCEE%3D&amp;reserved=0">: Federal Vocabularies</a></p>
<hr />
<p style="text-align: justify;"><em>Ce post est une contribution d’Isabelle Boydens, Data Quality Expert chez Smals Research. Cet article est écrit en son nom propre et n’impacte en rien le point de vue de Smals</em></p>
<p style="text-align: justify;"> </p>
<h2>Annexe (3)</h2>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignleft size-full wp-image-22991" src="/wp-content/uploads/2025/07/image-1.png" alt="" width="1486" height="892" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/image-1.png 1486w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/image-1-300x180.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/image-1-768x461.png 768w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/07/image-1-1024x615.png 1024w" sizes="auto, (max-width: 1486px) 100vw, 1486px" /></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Data Ingestion (LLMs) &#038; Data quality (FNRS, ULB, le 21 mai 2025 à 13H30)</title>
		<link>https://www.smalsresearch.be/data-ingestion-llms-data-quality-fnrs-ulb-le-21-mai-2025-a-13h30/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Isabelle Boydens]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 30 Apr 2025 07:56:56 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[[FR]]]></category>
		<category><![CDATA[News]]></category>
		<category><![CDATA[Artificial intelligence]]></category>
		<category><![CDATA[data quality]]></category>
		<guid isPermaLink="false">/?p=22479</guid>

					<description><![CDATA[Cette année on abordera le processus de "data ingestion" de l'information pour alimenter l'IA generative ou les LLMs.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p>La prochaine réunion du groupe de contact FNRS « <a href="https://www.frs-fnrs.be/fr/financements/diffusion-et-echanges/groupes-de-contact/91-fr/nos-financements/mobilite-fnrs/groupes-de-contact/103-sciences-appliquees" target="_blank" rel="noopener">Analyse critique et amélioration de la qualité de l’information numérique</a> » se tiendra le <strong>mercredi 21 mai 2025 à 13h30</strong> à l’<a href="https://www.ulb.be/" target="_blank" rel="noopener">Université libre de Bruxelles</a> (auditoire AY 2 108, <a href="https://www.ulb.be/fr/plans-et-acces/solbosch" target="_blank" rel="noopener">bâtiment A campus du Solbosch</a>).</p>
<p><strong>Le thème de cette année abordera le processus de &#8220;data ingestion&#8221; à savoir les différentes étapes pour acheminer en batch ou en temps réel de l&#8217;information pour alimenter l&#8217;IA generative ou les LLMs avec une gestion des versions.</strong></p>
<p>L&#8217;oratrice, <a href="/author/Fokou/"><strong>Katy Fokou</strong></a>, diplômée en sciences appliquées et cognitives (Université de Liège et Université d&#8217;Edinburgh, Faculté d’informatique) et membre de la section &#8220;recherche&#8221; de Smals, est spécialisée en IA. Elle présentera une conférence intitulée&nbsp;: <strong><em>« Qualité des données dans le processus d’ingestion pour les grands modèles de langage&nbsp;: pratiques et défis ».</em></strong></p>
<p>Sa conférence portera sur le processus de &#8220;data ingestion&#8221; à savoir les différentes étapes pour acheminer en batch ou en temps réel de l&#8217;information pour alimenter l&#8217;IA generative ou les LLMs (qu’utilisent, par exemple, Chat GPT, Gemini, Co-Pilot, …) avec une gestion des versions, incluant toutes les questions liées à la qualité des données mais aussi aux biais (de genre, de race, …) à traiter ainsi que leur impact sur les technologies concernées. Elle envisagera les moyens pratiques de les maîtriser.<br /><br />Cet exposé d&#8217;une heure environ sera introduit par <strong><a href="https://isabelle-boydens.web.ulb.be/">Isabelle Boydens.</a>, </strong>présidente du groupe de Contact FNRS &#8220;<em>Analyse critique et amélioration de la qualité de l&#8217;information numérique</em>&#8220;.</p>
<p>La conférence sera suivie d&#8217;une table ronde, animée par <a href="https://eur01.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fmax.de.wilde.web.ulb.be%2F&amp;data=05%7C02%7CVanessa.Demeuldre%40ulb.be%7Cba34acb9ba8d4a89dd4108dc41e22f18%7C30a5145e75bd4212bb028ff9c0ea4ae9%7C0%7C0%7C638457686910568552%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C0%7C%7C%7C&amp;sdata=jXgyLJ9P6EBOhaw9HcUr0%2FypkSDWl2O6kWNAXKOx9J4%3D&amp;reserved=0"><strong>Max De Wilde</strong></a>. Une réception dans le patio clôturera la réunion à 15h35 où les échanges pourront se poursuivre.<br /> </p>
<ul>
<li style="list-style-type: none;">
<ul>
<li>Programme complet et informations utiles sur le site du <a href="https://mastic.ulb.ac.be/2025/03/reunion-du-groupe-de-contact-fnrs-analyse-critique-et-amelioration-de-la-qualite-de-linformation-numerique-12/"><strong>Ma en STIC (Sciences et technologies de l&#8217;information et de la communication)</strong></a></li>
<li>Mise à jour du 23 mai 2025<strong style="font-size: revert; color: initial;">&nbsp;: </strong>vous pouvez désormais consulter <a style="font-size: revert;" href="https://mastic.ulb.ac.be/wp-content/uploads/2025/05/FNRS2025IB.pdf" data-type="attachment" data-id="4395">l’introduction d’Isabelle Boydens</a> et <a style="font-size: revert;" href="https://mastic.ulb.ac.be/wp-content/uploads/2025/05/data_and_ai.pdf" data-type="attachment" data-id="4396">la présentation de Katy Fokou</a></li>
</ul>
</li>
</ul>
<ul>
<li style="list-style-type: none;">
<ul>.</ul>
</li>
</ul>
<p> </p>


]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>De kern van data governance: &#8216;data catalogs&#8217; of Metadata Management Systemen</title>
		<link>https://www.smalsresearch.be/de-kern-van-data-governance-datacatalogs-of-meta-informatiesystemen/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Isabelle Boydens]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 26 Mar 2025 08:47:16 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[[NL]]]></category>
		<category><![CDATA[Blog post]]></category>
		<category><![CDATA[data catalog]]></category>
		<category><![CDATA[data governance]]></category>
		<category><![CDATA[data quality]]></category>
		<category><![CDATA[egov]]></category>
		<category><![CDATA[Information management]]></category>
		<category><![CDATA[metainformation system]]></category>
		<guid isPermaLink="false">/?p=22101</guid>

					<description><![CDATA[Met de toenemende complexiteit van applicaties is datadocumentatie van vitaal belang voor goed datagovernance.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p><a href="/au-coeur-de-la-data-governance-les-data-catalogs-ou-systemes-de-meta-information/" target="_blank" rel="noopener"><em>Version en français</em></a></p>



<p>Met de opkomst en toenemende complexiteit van IT-toepassingen is het documenteren van data en programma&#8217;s meer dan ooit van vitaal belang voor een goed &#8216;<strong>data governance</strong>&#8216;, ongeacht de betrokken sector.</p>



<p>Begin jaren 2000 hebben we meegewerkt aan het opzetten van de glossaria van de sociale zekerheid en hebben we de verdere ontwikkeling ervan gevolgd. De concepten in deze blogpost zijn ons dus niet onbekend, aangezien sommige kenmerken sinds de jaren 2000 niet zijn veranderd.</p>



<p>Na het definiëren van het concept van een “<strong>data catalog</strong>” of “<strong>metadata management systeem</strong>”, schetsen we de organisatie, belangrijkste functies [1] en best practices. Ter afsluiting stellen we een reeks generaliseerbare methodologische aanbevelingen op.</p>



<p class="has-medium-font-size"><strong><strong>Metadata Management Systeem</strong> of “Data Catalog”: definitie en beheerstrategie</strong></p>



<p>“Meta-informatie” wordt vaak gedefinieerd als “informatie over informatie”. We hanteren hier de volgende definitie: een metadata management systeem is een geautomatiseerd documentair systeem ontworpen om een set informatie of data te beschrijven, te interpreteren en zo het beheer ervan te vergemakkelijken. Dergelijke systemen gebruiken is van strategisch belang wanneer informatie een instrument is om actie op de realiteit te ondernemen [2].</p>



<p>Een metadata management systeem behoort tot de managementstrategie. De bijbehorende kosten komen voort uit analyse, ontwerp, ontwikkeling of aanschaf van software en onderhoud. De verwachte winsten zijn een betere interpretatie van de informatie, gemakkelijker hergebruik van reeds bestaande toepassingen, een grotere geloofwaardigheid van het systeem en lagere beheerkosten (correcties achteraf in de database, vergoeding van schade veroorzaakt door de verspreiding van onjuiste gegevens, etc.)[3].</p>



<p class="has-medium-font-size"><strong>Metadata Management Systeem of “Data Catalog”: functies</strong></p>



<p><strong>Data Ingestion, Rollen, IAM, beheer van de regels</strong></p>



<p>We presenteren achtereenvolgens de volgende functionaliteiten: rollen en impact, beheer van meertalige velden, versiebeheer, implementatie van overervingsmechanismen, toepassing van het WOPM-concept (<em>Write Once Publish Many</em>), standaarden, Graph Databases, publicatie als een REST API, multibasezoeksysteem, deployment van een workflow voor documentvalidatie (eventueel inclusief gesuperviseerde Machine Learning in de Data Catalogs) en een paar woorden over de software.</p>



<p>Een Data Catalog moet automatisch gevoed of vergeleken worden met andere gerelateerde systemen: dit staat bekend als “data ingestion”. Zo werden in het begin van de jaren 2000 de glossaria van de sociale zekerheid gecreëerd, waarin de uitwisseling van informatie tussen de RSZ en de dienstverleners enerzijds en de werkgevers of erkende sociale secretariaten anderzijds werd gedocumenteerd. Deze glossaria werden gevoed met de eerste basisinformatie, die toen gestructureerd werd in Word, met behulp van een PERL-programma. Er bestaan andere, modernere methoden hiervoor, afhankelijk van de context.</p>



<p>Een Data Catalog is bedoeld voor IT- en business managers die verantwoordelijk zijn voor het beheer van databases, bijvoorbeeld via een portaal dat toegankelijk is voor burgers voor het elektronisch indienen van aangiften bij de overheid. Het doel is dat iedereen op een gemeenschappelijke basis werkt. Hierbij worden toegangsrechten beheerd via een IAM.</p>



<p>Het doel van dit metadata management systeem is om de daaropvolgende procedures voor het invoeren, vertalen en valideren van documentatie gedeeltelijk te automatiseren, de integriteit ervan te versterken en de versies ervan te beheren in overeenstemming met juridische wijzigingen. De bedoeling is om “de kennis en de processen die deze genereren” te modelleren. Het woordenboek bevat daarom zowel beschrijvende informatie (bijvoorbeeld het definitiedomein van een veld) als functionele informatie (bijvoorbeeld de formele specificatie van controles om inkomende aangiften te testen). Bovendien kunnen de schema&#8217;s van uitgewisselde berichten tussen burgers en de overheid of andere partijen worden gegenereerd vanuit de Data Catalog.</p>



<p><strong>Beheer van meertalige velden</strong></p>



<p>Technische documentatie moet verdeeld worden in de verschillende nationale talen. Hetzelfde geldt in elke supranationale context. Gecontroleerde meertalige tabellen (gevalideerd door vertalers, juristen en IT) maken het mogelijk om bij de inbreng van de definities de informatie te integreren in één taal en de equivalenten in de andere talen te bekomen. Dit alles kan indien nodig op specifiek niveau worden ingevuld (zie hieronder: <em>overerving</em>). Op die manier wordt de manuele werkbelasting geminimaliseerd, wordt het inbrengproces versneld en wordt de coherentie van het geheel versterkt.</p>



<p><strong>Versiebeheer</strong></p>



<p>Versiebeheer is fundamenteel op administratief gebied [3]. De wetgeving wijzigt vaak en alle opeenvolgende versies moeten ten minste gedurende de verjaringstermijn worden bewaard (bij het behandelen van achterstallige betalingen is het bijvoorbeeld essentieel om eerdere definities uit de database te kunnen halen, aangezien geregistreerde verklaringen de wettelijke status van “bewijskracht” hebben, d.w.z. dat ze als “bewijs” kunnen worden gebruikt in een rechtsprocedure). Het is daarom cruciaal om precies vast te stellen welke wijzigingen er in elke nieuwe versie zijn aangebracht ten opzichte van de vorige. Deze “delta” wordt overigens verspreid onder het standaardformaat, zodanig dat de wijzigingen semigestructureerd geïntegreerd kunnen worden in de toepassingen die de databases omkaderen. Elk item dat de beschrijving van gegevens voor een bepaalde versie specificeert, verwijst naar het corresponderende bestand (in de door de gebruiker gekozen taal) met details van de gewijzigde velden ten opzichte van de direct voorgaande versie, inclusief de geschiedenis van verwijderde documenten.</p>



<p><strong>Validatieworkflow (en supervised ML)</strong></p>



<p>Vanwege de juridische, sociale en financiële belangen die op het spel staan, moet elke nieuwe versie worden gevalideerd door de betrokken IT- en juridische experts. Om deze validatie te structureren, begeleidt een workflowsysteem de implementatie van de Data Catalog. Dit maakt deel uit van een jaarlijks updateschema waarin de perioden voor bijwerking, validatie, acceptatie en productie nauwkeurig zijn vastgelegd. De workflow wordt centraal “gestuurd&#8221; door een team dat zich aan deze taak wijdt en ontplooit zich op gedecentraliseerde wijze, zoals bijvoorbeeld in het kader van het extranet van de sociale zekerheid (Figuur 1). Telkens een nieuwe versie aangemaakt wordt, wordt de historiek bijgehouden van de uitwisselingen tussen de verschillende verantwoordelijken, zodat men het interpretatieproces kan opvolgen. Aan de hand van een view kunnen de beheerders het aantal “<em>fiats</em>” volgen dat vereist is voor de publicatie van een nieuwe versie. Dit biedt een overzicht van verschillende onderling verbonden Data Catalogs.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="/wp-content/uploads/2025/02/image-4.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="976" height="397" src="/wp-content/uploads/2025/02/image-4.png" alt="" class="wp-image-21851" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/02/image-4.png 976w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/02/image-4-300x122.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/02/image-4-768x312.png 768w" sizes="auto, (max-width: 976px) 100vw, 976px" /></a></figure>



<p><a href="/wp-content/uploads/2025/02/image-4.png"></a></p>



<p><em>Figuur 1. Documentatie over de glossaria van de sociale zekerheid: IT- en bedrijfsworkflow</em></p>



<p>Daarnaast zijn er <em>nu ook gecontroleerde supervised ML-functies</em> met menselijke tussenkomst om metadatawijzigingen te valideren op basis van wijzigingen aan de data (op voorwaarde dat deze eerst zijn gevalideerd door de bedrijfsregels van de corresponderende databases, om te voorkomen dat metadata worden gegenereerd op basis van onjuiste gegevens).</p>



<p><strong>Overerving en hergebruik in een meertalige context</strong></p>



<p>Het metadata management systeem kan ontworpen zijn om enkele tientallen administratieve databases te documenteren met een groot aantal gemeenschappelijke velden, waarvan sommige kenmerken identiek zijn (bijvoorbeeld formaat) en andere verschillend (bijvoorbeeld verplichte of optionele aard van een veld). Een overervingsmechanisme moet daarom geïntegreerd worden.</p>



<p>Overerving (Figuur 2) wordt gedefinieerd als de relatie tussen een generieke klasse A (die we hier “stereotype” noemen of algemeen vocabulaire dat weinig evolueert) en al zijn instanties <em>{a<sub>1</sub>, a<sub>2</sub>, &#8230;</em><em>a<sub>n</sub>}</em>, waarbij de properties (p<em><sub>1</sub></em>, p<em><sub>2</sub></em>, &#8230;p<em><sub>k</sub></em>) van klasse A een subset zijn van de properties van elk object dat uit klasse A wordt geïnstantieerd. Tijdens de instantiëring kan deze subset van generieke eigenschappen worden aangevuld met een andere subset van eigenschappen die specifiek zijn voor elke instantie (p<em><sub>1+pa1</sub></em>, p<em><sub>2+pa2</sub></em>, &#8230;p<em><sub>k+pan</sub></em>). Dit mechanisme kan worden toegepast op een willekeurig aantal “meta”-niveaus.</p>



<figure class="wp-block-image size-full is-resized"><a href="/wp-content/uploads/2025/01/image-15.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="672" height="469" src="/wp-content/uploads/2025/01/image-15.png" alt="" class="wp-image-21842" style="width:501px;height:auto" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-15.png 672w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-15-300x209.png 300w" sizes="auto, (max-width: 672px) 100vw, 672px" /></a></figure>



<p><a href="/wp-content/uploads/2025/01/image-15.png"></a><em>Figuur 2. Documentatie over de glossaria van de sociale zekerheid: overervingsprincipe</em></p>



<p>De waarden van de generieke properties (“naam”&#8217;, “definitiedomein”, “beschrijving”, “type”, “lengte”) van het stereotype “rekeningnummer” worden dus opgeslagen in een “gecontroleerde” tabel van generiek gestructureerde data, vooraf vertaald en gevalideerd door de juristen en IT.</p>



<p>De generieke en specifieke waarden worden vervolgens samengevoegd tot een semigestructureerd veld. Deze functionaliteiten bieden voordelen in termen van updatetijd (elke generieke waarde moet slechts eenmaal gecodeerd worden)&nbsp; en in termen van consistentie. Het systeem garandeert dat gemeenschappelijke data dezelfde waarden krijgen en voorkomt menselijke fouten die inherent zijn aan handmatige invoering.</p>



<p><strong>WOPM (<em>Write Once Publish Many</em>), Standaarden, Graph Database en publicatie in de vorm van REST API</strong></p>



<p>De toepassing omvat gestructureerde lijsten (postcodes, activiteitencategorieën, …) die in de praktijk verspreid moeten worden voor documentaire doeleinden (in de geest van een metadata management systeem) maar ook met het oog op het testen van de aangiften gestuurd door de burgers en die opgeslagen zijn in de databases. Om aan beide te voldoen, moet de toepassing worden ontworpen volgens het WOPM-concept (“Write Once Publish Many”), zodat dezelfde gestructureerde tabel (bijvoorbeeld een lijst met postcodes) automatisch in verschillende formaten wordt gegenereerd: voor mensen leesbare en voor machines leesbare formaten. Dezelfde bron kan zo gebruikt worden binnen onderling afhankelijke toepassingen.</p>



<p>Vandaag bestaan er, met de komst van het “Semantische Web”, talrijke standaarden op dit gebied. Sommige bieden generieke syntaxis voor het gebruik van metadata, zoals <a href="https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/dcat-ap">DCAT</a>, een EU-aanbeveling. Op technisch niveau kunnen deze standaarden worden aangevuld met XML of JSON, die vooral handig zijn voor het samenvoegen van tabellen (Figuur 4), en andere formaten.</p>



<p>Een graph database (Figuur 3) brengt de status van relaties tussen verschillende datacatalogi in beeld, en het deel van de metadata dat al dan niet compleet is. Afhankelijk van hoe volledig ze zijn, kun je beslissen of je een datacatalogus wel of niet publiceert in de vorm van een REST API binnen een instelling (Figuur 3).</p>



<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignleft size-full wp-image-21826" src="/wp-content/uploads/2025/01/image-9.png" alt="" width="870" height="539" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-9.png 870w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-9-300x186.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-9-768x476.png 768w" sizes="auto, (max-width: 870px) 100vw, 870px" /></p>



<p><a href="/wp-content/uploads/2025/01/image-9.png"></a><em>Figuur 3. Gebruik van een graph database om de volledigheid te controleren van een Data Catalog &#8211; Bron: </em><a href="https://www.collibra.com/"><em>Collibra website</em></a></p>



<p>De Data Catalog kan worden gepubliceerd in de vorm van een REST API en zelf andere REST API&#8217;s hosten of aansluiten op reeds bestaande commerciële software. Bepaalde standaarden, zoals de hierboven genoemde JSON (afbeelding 4), vergemakkelijken deze koppelingen aan (1).<a href="/wp-content/uploads/2025/01/image-12.png"></a></p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="/wp-content/uploads/2025/01/image-12.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="594" height="464" src="/wp-content/uploads/2025/01/image-12.png" alt="" class="wp-image-21830" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-12.png 594w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-12-300x234.png 300w" sizes="auto, (max-width: 594px) 100vw, 594px" /></a></figure>



<p><em>Figuur 4. Voorbeeld van het koppelen van twee metadatasystemen via JSON (Bron zie opmerking 3)</em></p>



<p><strong>Multibase zoeksysteem</strong></p>



<p>Een “multibase” zoeksysteem (Figuur 5) moet worden opgezet, waarmee “full text” kan worden gezocht in het geïntegreerde documentensysteem op basis van specifieke parameters met behulp van Booleaanse logica, evenals sorteer- en filtersystemen. De output van de zoekfunctie kan in verschillende formaten worden gepresenteerd, afhankelijk van het beoogde gebruik (menselijk leesbaar of machinaal leesbaar).</p>



<figure class="wp-block-image size-full is-resized"><a href="/wp-content/uploads/2025/01/image-8.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="993" height="759" src="/wp-content/uploads/2025/01/image-8.png" alt="" class="wp-image-21824" style="width:544px;height:auto" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-8.png 993w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-8-300x229.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-8-768x587.png 768w" sizes="auto, (max-width: 993px) 100vw, 993px" /></a></figure>



<p><a href="/wp-content/uploads/2025/01/image-8.png"></a><em>Figuur 5. Voorbeeld van multibase, multilingual en multifield searches met opties (bron: social security glossaries)</em></p>



<p><strong>Voortdurende beoordeling en onderhoud van de kwaliteit van gegevens en metadata</strong></p>



<p>Het handhaven van de kwaliteit van data en metadata is van fundamenteel belang. Er zijn twee complementaire benaderingen. We kunnen werken met een complete data quality tool om problemen aan te pakken die al aanwezig zijn in de databases, inclusief profilering-, standaardiserings- en matchingfuncties (<a href="file:///BOYDENS%20I.,%20CORBESIER%20I.%20et%20HAMITI%20G.,&nbsp;Data%20Quality%20Tools%20:%20retours%20d'expérience%20et%20nouveautés,%2007/12/2021.">curatieve aanpak</a>). Om te voorkomen dat dezelfde fouten zich ad infinitum bij de bron herhalen, kunnen we gebruik maken van <a href="https://www.insee.fr/en/information/7673386?sommaire=7673393">backtracking en ATMS</a> (<a href="file:///BOYDENS%20I.,%20HAMITI%20G.%20et%20VAN%20EECKHOUT%20R.,%20Data%20Quality:%20%22Anomalies%20&amp;%20Transactions%20Management%20System%22%20(ATMS),%20prototype%20&amp;%20%22work%20in%20progress%22,%2002/12/2020">preventieve aanpak</a>), bedacht bij Smals Research om de oorzaken van kwaliteitsproblemen bij de bron op te lossen (<a href="https://www.ict-reuse.be/nl/pipeline/atms-een-preventietool-voor-kwaliteitsvolle-databases">zie ReUse-catalogus</a>). De kwaliteit van data en de bijbehorende metadata continu verbeteren is cruciaal (zie het <a href="https://www.smals.be/nl/wat-we-doen/competentiecentra/data-quality">competentiecentrum Data Quality’ op de Smals-website</a>, inclusief REST API&#8217;s uit de <a href="https://www.ict-reuse.be/">Smals Software ReUse-catalogus</a>) (5).</p>



<p><strong>Software</strong></p>



<p>Op <strong><em>softwareniveau</em></strong> bestaan er buiten “<em>home made”</em>-oplossingen zoals de glossaria van de sociale zekerheid, waarnaar verschillende figuren van deze blogpost verwijzen, ook “open source” development environments zoals <a href="https://egeria-project.org/?ref=ihc-interactivesection-hc">Egeria</a> die ontwikkelingen vereisen, of commerciële instrumenten zoals <a href="https://www.collibra.com/products/data-catalog">Collibra</a>, <a href="https://atlan.com/p/data-catalog/?device=c&amp;location=9195606&amp;utm_term=data%20catalog&amp;utm_campaign=o1dc_info_gs_roe&amp;utm_source=adwords&amp;utm_medium=ppc&amp;hsa_acc=2847088672&amp;hsa_net=adwords&amp;hsa_grp=158179028309&amp;hsa_ver=3&amp;hsa_kw=data%20catalog&amp;hsa_tgt=kwd-1253084802&amp;hsa_mt=p&amp;hsa_ad=690036047692&amp;hsa_src=g&amp;hsa_cam=20998657589&amp;gad_source=1&amp;gclid=EAIaIQobChMIr6yon-OdiwMVOzkGAB3_HQSXEAAYASAAEgLI0fD_BwE">Altan</a>, <a href="https://www.ibm.com/products/information-governance-catalog">Infosphere</a>, &#8230;</p>



<p class="has-medium-font-size"><strong>Metadata Management Systeem: methodologische aanbevelingen &nbsp;</strong></p>



<p>De metadata management systemen hebben drie potentiële hinderpalen. De eerste hangt samen met het feit dat deze systemen oneindig uitbreidbaar zijn. Dit is voornamelijk het geval wanneer in te vullen velden “vrij” zijn, waarbij de natuurlijke taal zijn eigen metataal is. Dit brengt aanzienlijke beheerkosten met zich mee wanneer er een groot aantal manuele updates zijn. De tweede valkuil bestaat erin dat de metadata zelf foutief en onzeker kunnen zijn: wanneer ze contextueel zijn, kan de validatie ervan niet aan strikte integriteitsbeperkingen worden onderworpen. De derde hinderpaal hangt samen met het tijdsverschil tussen de bijwerking van een data en van de bijbehorende metadata, waarbij deze laatste, vooral als het voorkomt onder tekstuele vorm, meestal pas aangemaakt wordt op het einde van een min of meer lange analysefase.</p>



<p>Zo roepen verschillende auteurs de onlosmakelijke praktische problemen op die het “misbruik” van metadata met zich meebrengt in een doortastende communicatie “<em>The Metadata Myth” </em><a href="#_ftn4">[4]</a><em>.</em> Wat betreft geospatiale databases die worden beheerd door het Bureau of Census en de National Aeronautics and Space Administration (NASA) resulteerde de implementatie van een federaal metadatasysteem waarvoor elk nieuw record de integratie van ongeveer 300 metadata vereiste, in de volgende problemen: buitensporige kosten in termen van personeel en middelen, zware updates, esoterische documentatie en, ten slotte, een aanzienlijke vermindering van de data-uitwisseling. NASA heeft dit systeem echter niet verlaten, maar wel vereenvoudigd en geherstructureerd.</p>



<p>Op basis van onze ervaring op dit gebied stellen wij de volgende vijf aanbevelingen voor:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Identificeer een minimumset van verplichte metadata.</li>



<li>Geef voorkeur aan automatisch gegenereerde meta-informatie (of bijvoorbeeld op basis van lijsten van gecontroleerde waarden), deze informaties zijn immers minder “duur” in termen van updates en zijn daarbij ook betrouwbaarder (cfr. supervised ML onder de hierboven aangegeven voorwaarden).</li>



<li>Creëer verschillende niveaus van metadata, aangepast aan verschillende toepassingen (generieke en specifieke metadata, bijvoorbeeld).</li>



<li>Leg directe verbanden tussen gedocumenteerde toepassingen en de bijbehorende metagegevens (principe van integriteit en consistentie).</li>



<li>Pas KPI&#8217;s toe gedurende de gehele levenscyclus van de Data Catalog om verschillende belangrijke statistieken te monitoren, zoals het raadplegingspercentage voor verschillende delen van de Data Catalog (6).</li>
</ul>



<p>Naast de toepassing die in dit artikel wordt gepresenteerd, zijn deze aanbevelingen van toepassing op elke empirische database waarvan de interpretatie strategisch is, als instrument om te handelen op de werkelijkheid, en dus op elke “Data Catatog”.</p>



<p><em>Deze blogpost werd geschreven door Isabelle Boydens, Data Quality Expert bij Smals Research. Dit artikel is geschreven onder haar eigen naam en weerspiegelt op geen enkele wijze de standpunten van Smals.</em></p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



[1] O. Olesen-Bagneux, <em>The Entreprise Data Catalog&nbsp;:Improve Data Discovery, Ensure Data Governance, and Enable Innovation.</em> Boston, O&#8217;Reilly, 2023.</p>



<p><a href="#_ftnref1">[</a>2] “In mei 1999, tijdens haar interventie in Kosovo, bombardeerde de NAVO per ongeluk de Chinese ambassade in Belgrado: de cartografische databanken die toen gebruikt werden om raketten te leiden, gaven een verouderde en dus onbruikbare kaart van de stad weer” BOYDENS I., L&#8217;océan des données et le canal des normes.”&nbsp; In CARRIEU-COSTA M.-J., BRYDEN A. en COUVEINHES P. eds, Les Annales des Mines, Reeks &#8220;Responsabilité et Environnement&#8221; (themanummer: &#8220;La normalisation&nbsp;: principes, histoire, évolutions et perspectives&#8221;), Paris, n° 67, juli 2012, p. 22-29 (<a href="https://isabelle-boydens.web.ulb.be/annales.pdf">link naar het artikel</a>&nbsp;&#8211;&nbsp;<a href="https://www.annales.org/re/2012/re_67_juillet_2012.html">Inhoud van nummer 67 van Annales des Mines</a>).</p>



[3] Marcus Christie, Suresh Marru, Sudhakar Pamidighantam, Isuru Ranawaka, and Dimuthu Wannipurage. 2023. <em>Airavata Data Catalog: A Multi-tenant Metadata Service for Efficient Data Discovery and Access Control. </em>In <em>Practice and Experience in Advanced Research Computing</em> (PEARC ’23), July 23–27, 2023, Portland, OR, USA. ACM, New York, NY, USA https://doi.org/ 10.1145/3569951.3597572</p>



[4]Foreman T. W., Wiggins H. V., Porter D.L., <em>Metadata Myth&nbsp;: Misunderstanding the Implications of Federal Metadata Standards</em>. <em>Proceedings of the First IEEE Metadata Conference</em>. Maryland: IEEE, 1996 (http://www.llnl.gov/liv_comp/metadata/ieee-md.4-96.html).</p>



[5] BOYDENS I., &#8220;<em>Strategic Issues Relating to Data Quality for E-government: Learning from an Approach Adopted in Belgium</em>&#8220;. In ASSAR S., BOUGHZALA I. en BOYDENS I., eds., &#8220;Practical Studies in E-Government: “Best Practices from Around the World&#8221;, New York, Springer, 2011, p. 113-130 (<a href="https://books.google.be/books?id=DzZk-Riel_MC&amp;pg=PA113&amp;lpg=PA113&amp;dq=Isabelle+Boydens&amp;source=bl&amp;ots=tvh3D5fX6_&amp;sig=RBEI35wYjdFzYi13LpEIQc63OGY&amp;hl=fr&amp;ei=QQP4TOiXA4uShAeUmbHnAg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CBYQ6AEwADgo#v=onepage&amp;q&amp;f=false">hoofdstuk 7</a>). BOYDENS I., HAMITI G. en VAN EECKHOUT R., A service at the heart of database quality. Presentation of an ATMS prototype. In Le Courrier des statistiques, Parijs, INSEE, 2023, nr. 6, 11 p. (gepubliceerd op 2/10/2023).&nbsp;<a href="https://www.insee.fr/en/information/7673386?sommaire=7673393">Link naar het artikel.</a></p>



[6] <a href="https://ieeexplore.ieee.org/author/871573943652700">Asmae Boufassil</a>;&nbsp;<a href="https://ieeexplore.ieee.org/author/672334240177954">Fadwa Bouhafer</a>;&nbsp;<a href="https://ieeexplore.ieee.org/author/822997910164517">Mohamed Cherradi</a>;&nbsp;<a href="https://ieeexplore.ieee.org/author/37085666963">Anass El Haddadi</a>, <em>Data Catalog: Approaches, Trends, and Future Directions</em>. In <a href="https://ieeexplore.ieee.org/xpl/conhome/10472709/proceeding">17th International Conference on Signal-Image Technology &amp; Internet-Based Systems (SITIS)</a>, <strong>&nbsp; IEEE<em>:</em></strong> 21 March 2024, <strong>DOI:&nbsp;</strong><a href="https://doi.org/10.1109/SITIS61268.2023.00067">10.1109/SITIS61268.2023.00067</a></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Au coeur de la &#8220;data governance&#8221;: les &#8220;data catalogs&#8221; ou systèmes de méta-information</title>
		<link>https://www.smalsresearch.be/au-coeur-de-la-data-governance-les-data-catalogs-ou-systemes-de-meta-information/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Isabelle Boydens]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 19 Mar 2025 07:59:28 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[[FR]]]></category>
		<category><![CDATA[Blog post]]></category>
		<category><![CDATA[data catalog]]></category>
		<category><![CDATA[data governance]]></category>
		<category><![CDATA[data quality]]></category>
		<category><![CDATA[egov]]></category>
		<category><![CDATA[Information management]]></category>
		<category><![CDATA[metainformation system]]></category>
		<guid isPermaLink="false">/?p=21803</guid>

					<description><![CDATA[Avec la complexité croissante des applications, la documentation des données est vitale pour une bonne « data governance ».]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[


<p><a href="/de-kern-van-data-governance-datacatalogs-of-meta-informatiesystemen/" target="_blank" rel="noopener">Nederlandstalige versie</a></p>



<p>Avec l’émergence et la complexité croissantes des applications informatiques, la documentation des données et des programmes est plus que jamais vitale, pour une bonne «&nbsp;<strong>data governance</strong>&nbsp;» quel que soit le secteur d&#8217;activité concerné.</p>



<p>Au seuil des années 2000, nous avons contribué à la mise en place des glossaires de la sécurité sociale et avons suivi leur développement par la suite. Pour cette raison, les concepts de cet article de blog nous sont familiers car certaines fonctionnalités n&#8217;ont pas changé depuis les années 2000.</p>



<p>Après une définition du concept de «<strong>&nbsp;<em>Data Catalog</em></strong>&nbsp;» ou <strong>«&nbsp;système de méta-information</strong>&nbsp;». nous en présentons dans les grandes lignes l&#8217;organisation, les fonctions principales <a href="#_ftn1" id="_ftnref1">[1]</a> et les bonnes pratiques. En conclusion, nous dégageons un ensemble de recommandations méthodologiques généralisables.</p>



<h1 class="wp-block-heading"><strong>Les systèmes de méta-information ou «&nbsp;Data Catalog&nbsp;»&nbsp;: définition et stratégie de gestion</strong></h1>



<p>«&nbsp;Méta-information&nbsp;» est souvent défini comme «&nbsp;information sur l’information&nbsp;». Nous retenons ici la définition suivante&nbsp;: un système de méta-information est un système documentaire automatisé destiné à décrire un ensemble d’informations ou de données et ce faisant, à les interpréter en vue d’en faciliter la gestion. Le recours à de tels systèmes est stratégique lorsque l’information est un instrument d’action sur le réel<a href="#_ftn1" id="_ftnref1">[2]</a>.</p>



<p>La conception d’un système de méta-information s’inscrit dans le cadre d’une stratégie de gestion. Les coûts correspondants émanent des opérations d’analyse, de conception, de développement ou d&#8217;acquisition de software et de maintenance. Les bénéfices escomptés tiennent à une meilleure interprétation de l’information, à une réutilisation plus aisée des applications préexistantes, à une crédibilité accrue du système et à une diminution des coûts de gestion (corrections a posteriori de la base de données, réparation des préjudices dus à la diffusion de données incorrectes, &#8230;)<a href="#_ftn2" id="_ftnref2">[3]</a>.</p>



<h1 class="wp-block-heading"><strong>Les systèmes de méta-information ou «&nbsp;Data Catalog&nbsp;»&nbsp;: fonctions</strong></h1>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Data Ingestion, Rôles</strong>, <strong>IAM, gestion des règles</strong></h2>



<p>Nous présentons successivement les fonctionnalités suivantes&nbsp;: rôles et impact, gestion de champs multilingues, gestion des versions, mise en place de mécanismes d’héritage, application du concept de WOPM (<em>Write Once Publish Many</em>), standards, Graph Databases, publication en tant que REST API, système de recherche multibases, déploiement d’un worfklow de validation documentaire (incluant éventuellement du Machine Learning supervisé dans les Data Catalogs) et quelques mots sur les softwares.</p>



<p>Un Data Catalog doit être alimenté ou croisé automatiquement avec d&#8217;autres systèmes connexes&nbsp;: on appelle cela &#8220;data ingestion&#8221;. Ainsi, quand les glossaires de la sécurité sociale documentant les échanges d&#8217;information entre l&#8217;ONSS et les organismes prestataires, d&#8217;une part et les employeurs ou secrétariats sociaux agréés, d&#8217;autre part, créés au seuil des années 2000, l&#8217;alimentation des premières informations de base alors structurées en Word, fut réalisée via un programme <em>PERL</em>. D&#8217;autres méthodes plus modernes existent à cette fin en fonction du contexte.</p>



<p>Un Data Catalog s’adresse à la fois aux informaticiens et responsables business en charge de la gestion des bases de données, par exemple via un portail &nbsp;accessible aux citoyens en charge de l’envoi des déclarations électroniques à l’administration, l’objectif étant que tous travaillent sur une base commune. Il s’agit que les droits d’accès soient gérés via un IAM.</p>



<p>Ce système de méta-information vise à automatiser partiellement les procédures ultérieures de saisie, de traduction et de validation de la documentation, à en renforcer l&#8217;intégrité et à en gérer les versions au fil des modifications législatives. Il s’agit de modéliser<em> la connaissance et les processus qui l’engendrent</em>&nbsp;: ainsi, le dictionnaire inclut à la fois des informations descriptives (par exemple, le domaine de définition d’un champ) et fonctionnelles (par exemple, la spécification formelle des contrôles destinés à tester les déclarations entrantes). Par ailleurs, les schémas des messages échangés entre les citoyens et l’administration ou toute autre partie peuvent être générés à partir du Data Catalog.</p>



<p><strong>Gestion de champs multilingues</strong></p>



<p>La documentation technique doit être diffusée dans les différentes langues nationales. Il en est de même dans tout contexte supranational. Des tables contrôlées multilingues (validées par les traducteurs, les juristes et l&#8217;IT) permettent, lors de la saisie des définitions, d’intégrer l’information dans une langue et d’obtenir ses contreparties dans les autres langues. L&#8217;esnsemble pourra être complété au niveau spécifique si nécessaire (voir plus loin&nbsp;: héritage). Ceci permet de minimiser la charge de travail manuel, d’accélérer le processus de saisie et de renforcer la cohérence de l’ensemble.</p>



<p><strong>Gestion des versions</strong></p>



<p>La gestion des versions est fondamentale dans le domaine&nbsp; administratif<a href="#_ftn3" id="_ftnref3">[3]</a>. En effet, la législation évolue fréquemment et toutes ses versions successives doivent être conservées au moins durant la période de prescription (par exemple, lorsqu’il s’agit de traiter des arriérés, il est fondamental de pouvoir retrouver les définitions antérieures de la base de données, les déclarations enregistrées ayant un statut légal de «&nbsp;force probante&nbsp;», c’est-à-dire qu’elles peuvent faire office de «&nbsp;preuve&nbsp;» lors d’un litige devant les tribunaux). Il est dès lors crucial d’identifier précisément les modifications apportées à chaque nouvelle version par rapport à la précédente. Ce «&nbsp;delta&nbsp;» est par ailleurs diffusé sous format standard, de telle sorte que les modifications puissent être intégrées de façon semi-structurée dans les applicatifs encadrant les bases de données. Chaque item spécifiant la description d’une donnée pour une version considérée renvoie à la fiche correspondante (dans la langue choisie par l’utilisateur) avec la mention des champs modifiés par rapport à la version immédiatement antérieure, en ce compris l’historique des documents supprimés.</p>



<p><strong>Workflow de validation (et ML supervisé)</strong></p>



<p>En raison des enjeux légaux, sociaux et financiers correspondants, chaque nouvelle version doit être validée par les informaticiens et les juristes concernés par celle-ci. En vue de structurer cette validation, un système de <em>workflow</em> guide le déploiement du data catalog. Celui-ci s’inscrit dans le cadre d’un planning annuel de mise à jour, spécifiant de façon rigoureuse les périodes de mise à jour, de validation, de mise en acceptation et de mise en production. Le workflow est «&nbsp;piloté&nbsp;» de façon centralisée par une équipe dédiée à cette tâche et se déploie sur un mode décentralisé dans le cadre de l’extranet de la sécurité sociale, par exemple (Figure 1). Lors de la création de chaque nouvelle version, l’historique des échanges entre les différents responsables est conservé, de façon à garder un suivi du processus d’interprétation. Une vue permet aux gestionnaires de suivre le nombre de «&nbsp;<em>fiats&nbsp;» </em>requis pour la publication d’une nouvelle version. Ceci permet d&#8217;avoir une vue sur différents data catalogs interconnectés.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="/wp-content/uploads/2025/02/image-4.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="976" height="397" src="/wp-content/uploads/2025/02/image-4.png" alt="" class="wp-image-21851" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/02/image-4.png 976w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/02/image-4-300x122.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/02/image-4-768x312.png 768w" sizes="auto, (max-width: 976px) 100vw, 976px" /></a></figure>



<p><em>Figure 1. Documentation des glossaires de la sécurité sociale&nbsp;: workflow IT et Business</em></p>



<p>A cela <em>s’ajoutent actuellement des fonctions de ML supervisé</em> avec intervention humaine pour valider les modifications de méta-données à partir des modifications de data (à condition que celles-ci aient préalablement été validées par les business rules des bases de données correspondantes pour éviter de générer une méta-donnée à partir d&#8217;une donnée incorrecte).</p>



<p><strong>Héritage et réutilisation dans un contexte multilingue</strong></p>



<p>Le système de méta-information est éventuellement destiné documenter plusieurs dizaines de bases de données administratives répertoriant de nombreux champs communs dont certaines caractéristiques sont identiques (format, par exemple) et d’autres, distinctes (caractère obligatoire ou facultatif d’un champ, par exemple). Un mécanisme d’héritage doit dès lors être mis en place.</p>



<p>L’héritage (Figure 2) se définit comme la relation entre une classe <em>A</em> générique (que nous appelons ici «&nbsp;<em>stéréotype</em>&nbsp;» ou vocabulaire commun peu évolutif) et l’ensemble de ses instances <em>{a<sub>1</sub>, a<sub>2</sub>, &#8230;</em><strong> </strong><em>a<sub>n</sub></em><em>},</em> où les propriétés (p<em><sub>1</sub></em>, p<em><sub>2</sub></em>, &#8230;p<em><sub>k</sub></em>) de la classe <em>A</em> constituent un <em>sous-ensemble </em>des propriétés de chaque objet instantié à partir de la classe <em>A</em>. Lors de l’instantiation, ce sous-ensemble de propriétés génériques peut être complété par un autre sous-ensemble de propriétés spécifiques à chaque instance (p<em><sub>1+pa1</sub></em>, p<em><sub>2+pa2</sub></em>, &#8230;p<em><sub>k+pan</sub></em>). Ce mécanisme est applicable à un nombre arbitraire de niveaux «&nbsp;méta&nbsp;».</p>



<figure class="wp-block-image size-full is-resized"><a href="/wp-content/uploads/2025/01/image-15.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="672" height="469" src="/wp-content/uploads/2025/01/image-15.png" alt="" class="wp-image-21842" style="width:419px;height:auto" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-15.png 672w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-15-300x209.png 300w" sizes="auto, (max-width: 672px) 100vw, 672px" /></a></figure>



<p><em>Figure 2. Documentation des glossaires de la sécurité sociale&nbsp;: principe de l&#8217;héritage</em></p>



<p>Les valeurs des propriétés génériques («&nbsp;<em>nom</em>&nbsp;», «&nbsp;<em>domaine de définition&nbsp;</em>», «&nbsp;<em>description</em>&nbsp;», «&nbsp;<em>type</em>&nbsp;», «&nbsp;<em>longueur</em>&nbsp;») du stéréotype «&nbsp;<em>numéro de compte</em>&nbsp;» sont ainsi stockées dans une table «&nbsp;<em>contrôlée</em>&nbsp;» de données structurées génériques prétraduites et prévalidées par les juristes et l’IT.</p>



<p>Les valeurs génériques et spécifiques sont ainsi concaténées en un champ semi-structuré. Ces fonctionnalités apportent des avantages en terme de temps de mise à jour (chaque valeur générique ne devant être encodée qu’une seule fois) et en terme de cohérence. Le système permet d’assurer que les données communes reçoivent les mêmes valeurs et d’éviter les erreurs humaines inhérentes à l’encodage manuel.</p>



<p><strong>WOPM (<em>Write Once Publish Many</em>), Standards, Graph Database et publication sous forme de REST API</strong></p>



<p>L’application inclut des listes structurées (codes postaux, catégories d’activité, …) qui, dans la pratique, doivent être diffusées à des fins documentaires (dans l’esprit d’un “système de méta-information”) mais aussi en vue de tester les déclarations envoyées par les citoyens et stockées dans les bases de données. Afin de rencontrer les deux fonctions, l’application doit être conçue dans l’optique du concept WOPM («&nbsp;<em>Write Once Publish Many</em>&nbsp;») de façon à générer automatiquement une même table structurée (liste de codes postaux, par exemple) sous différents formats&nbsp;: formats lisibles par l’humain et par la machine. La même source peut ainsi être utilisée au sein d’applications interdépendantes.</p>



<p>A l’heure actuelle, dans la mouvance du «&nbsp;Web sémantique&nbsp;», les normes en la matière sont devenues nombreuses. Les unes offrent des syntaxes génériques permettant le déploiement de méta-données, tel que <a href="https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/dcat-ap">DCAT</a>, recommandation de l’UE. A ces normes, sur le plan technique, peuvent s’ajouter XML ou JSON, particulièrement utile pour la fusion de tables (Figure 4) et d’autres formats encore.</p>



<p>Une graph database (Figure 3) permet de visualiser l’état des relation entre différents «&nbsp;Data Catalogs&nbsp;» et pour ceux-ci, la part des méta-données complétées ou pas. En fonction de leur état plus ou moins complet, on peut décider de la publication d&#8217;un &#8220;data catalog&#8221; sous forme de REST API au sein d&#8217;une institution (Figure 3). </p>



<figure class="wp-block-image size-full is-resized"><a href="/wp-content/uploads/2025/01/image-9.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="870" height="539" src="/wp-content/uploads/2025/01/image-9.png" alt="" class="wp-image-21826" style="width:652px;height:auto" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-9.png 870w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-9-300x186.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-9-768x476.png 768w" sizes="auto, (max-width: 870px) 100vw, 870px" /></a></figure>



<p><em>Figure 3. intérêt d&#8217;une graph database pour suivre la complétude d&#8217;un data Catalog Source&nbsp;: <a href="https://www.collibra.com/">Collibra website</a></em></p>



<p>Le Data Catalog peut être publié sous forme de REST API et accueillir lui-même d’autres REST API ou «&nbsp;plugger&nbsp;» des logiciels commerciaux préexistants, certains standards comme JSON cité plus haut (Figure 4) favorisent ces liens (1).</p>



<figure class="wp-block-image size-full is-resized"><a href="/wp-content/uploads/2025/01/image-12.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="594" height="464" src="/wp-content/uploads/2025/01/image-12.png" alt="" class="wp-image-21830" style="width:602px;height:auto" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-12.png 594w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-12-300x234.png 300w" sizes="auto, (max-width: 594px) 100vw, 594px" /></a></figure>



<p><em>Figure 4. Exemple de mapping de 2 systèmes de méta-données via JSON (Source voir note 3)</em></p>



<p><strong>Système de recherche multibases</strong></p>



<p>Un outil de recherche «multibase&nbsp;» (Figure 5) doit être mis en place, permettant une recherche «&nbsp;full text&nbsp;» à travers le système documentaire intégré sur base de paramètres spécifiques avec recours à la logique booléenne de même que des systèmes de tri et de filtrage. L’output de l’outil de recherche peut se présenter sous différents formats en fonction des usages poursuivis (lisible par l’homme ou par la machine).</p>



<figure class="wp-block-image size-full is-resized"><a href="/wp-content/uploads/2025/01/image-8.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="993" height="759" src="/wp-content/uploads/2025/01/image-8.png" alt="" class="wp-image-21824" style="width:497px;height:auto" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-8.png 993w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-8-300x229.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2025/01/image-8-768x587.png 768w" sizes="auto, (max-width: 993px) 100vw, 993px" /></a></figure>



<p><em>Figure 5. Exemple de recherches multibases, multilingues et multichamps avec options (source&nbsp;: glossaires de la sécurité sociale)</em></p>



<p><strong>Evaluation continue et maintien de la qualité des données et des méta-données</strong></p>



<p>Un maintien de la qualité des données et des méta-données est fondamental. Deux approches complémentaires existent. On peut travailler via un data quality tool complet afin de traiter les problèmes déjà présents dans les bases de données incluant les fonctions de profiling, standardization et matching (<a href="BOYDENS%20I.,%20CORBESIER%20I.%20et%20HAMITI%20G.,%20Data%20Quality%20Tools%20:%20retours%20d'expérience%20et%20nouveautés,%2007/12/2021.">approche curative</a>). On peut pour que les mêmes erreurs ne reviennent pas &#8220;ad infinitum&#8221; à la source, procéder via <a href="https://www.insee.fr/en/information/7673386?sommaire=7673393">back tracking et ATMS</a> (<a href="BOYDENS%20I.,%20HAMITI%20G.%20et%20VAN%20EECKHOUT%20R.,%20Data%20Quality%20:%20%22Anomalies%20&amp;%20Transactions%20Management%20System%22%20(ATMS),%20prototype%20&amp;%20%22work%20in%20progress%22,%2002/12/2020.">approche préventive</a>), inventée au sein de Smals Research pour résoudre à la source les causes des problèmes de qualité (voir <a href="https://www.ict-reuse.be/fr/pipeline/atms-un-outil-de-prevention-pour-des-bases-de-donnees-de-qualite">catalogue Reuse</a>). Améliorer de manière continue la qualité des données et des méta-données correspondantes est crucial (voir le<a href="https://www.smals.be/fr/que-faisons-nous/centres-de-competences/data-quality"> centre de compétence &#8220;data quality&#8221; sur le web site de Smals </a>incluant des REST API sur le <a href="https://www.ict-reuse.be/">catalogue Software ReUse</a> de Smals) (5).</p>



<p><strong>Softwares</strong></p>



<p>Au niveau <strong><em>software</em></strong>, outre des solutions « <em>home made</em> », comme les glossaires de la sécurité sociale auxquels plusieurs images de cet article de blog réfèrent, il existe des environnements de développement « open source » comme <a href="https://egeria-project.org/?ref=ihc-interactivesection-hc">Egeria</a> demandant du développement, ou bien des outils commerciaux, comme <a href="https://www.collibra.com/products/data-catalog">Collibra</a>, <a href="https://atlan.com/p/data-catalog/?device=c&amp;location=9195606&amp;utm_term=data%20catalog&amp;utm_campaign=o1dc_info_gs_roe&amp;utm_source=adwords&amp;utm_medium=ppc&amp;hsa_acc=2847088672&amp;hsa_net=adwords&amp;hsa_grp=158179028309&amp;hsa_ver=3&amp;hsa_kw=data%20catalog&amp;hsa_tgt=kwd-1253084802&amp;hsa_mt=p&amp;hsa_ad=690036047692&amp;hsa_src=g&amp;hsa_cam=20998657589&amp;gad_source=1&amp;gclid=EAIaIQobChMIr6yon-OdiwMVOzkGAB3_HQSXEAAYASAAEgLI0fD_BwE">Altan</a>, <a href="https://www.ibm.com/products/information-governance-catalog">Infosphere</a>, &#8230;</p>



<h1 class="wp-block-heading"><strong>Les systèmes de méta-information&nbsp;: recommandations méthodologiques </strong>&nbsp;</h1>



<p>Les systèmes de méta-information comportent potentiellement trois écueils. Le premier est lié à ce que ces systèmes sont extensibles à l’infini., surtout lorsque les champs à compléter sont «&nbsp;libres&nbsp;», le langage naturel étant son propre méta-langage. Ceci implique des coûts importants en termes de gestion, lorsque les mises à jour manuelles sont nombreuses. Le second écueil tient à ce que les méta-données peuvent être elles-mêmes erronées et incertaines&nbsp;: lorsqu’elles sont d’ordre contextuel, leur validation ne peut faire l’objet de contraintes d’intégrité rigoureuses. Le troisième écueil tient au décalage temporel entre la mise à jour d’une donnée et de la méta-donnée correspondante, cette dernière, surtout lorsqu’elle se présente sous une forme textuelle, n’étant généralement créée qu’au terme d’une phase d’analyse.</p>



<p>Ainsi, dans une communication retentissante, “<em>The Metadata Myth&#8230;”</em><a href="#_ftn4" id="_ftnref4">[4]</a><em>,</em> plusieurs auteurs évoquent les inextricables difficultés pratiques que soulève “l’usage abusif” des méta-données. Dans le domaine des bases de données géospatiales exploitées par le <em>Bureau of census</em> et la <em>National Aeronautics and Space Administration</em> (NASA), la mise en place d’un système de méta-information fédéral pour lequel chaque nouvel enregistrement nécessitait l’intégration d‘environ 300 méta-données a entraîné les avatars suivants&nbsp;: coûts exorbitants en personnel et en ressources, lourdeur des mises à jour, ésotérisme de la documentation et finalement, réduction considérable de l’échange des données. Cependant, la NASA n’a pas abandonné ce système qui a toutefois fait l’objet d’une simplification et d’une restructuration.</p>



<p>Sur base des expériences en la matière, nous proposons les cinq recommandations suivantes&nbsp;:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>l’identification d’un ensemble minimal de méta-données obligatoires.</li>



<li>une préférence pour les méta-informations générées automatiquement (ou sur base de listes de valeurs contrôlées par exemple) car ces informations sont moins &#8220;coûteuses&#8221; en termes de mise à jour et plus fiables (cfr ML supervisé sous les conditions indiquées plus haut).</li>



<li>la création de plusieurs niveaux de méta-données adaptés en fonction des usages (méta-données génériques et spécifiques, par exemple).</li>



<li>La mise en place de liens directs entre les applicatifs documentés et les méta-données correspondantes (principe d&#8217;intégrité et de cohérence).</li>



<li>Appliquer tout au long du cycle de vie du Data Catalog des KPI pour monitorer différentes métriques importantes, comme le taux de consultation des différentes parties du Data Catalog (6).</li>
</ul>



<p>Au delà de l’application présentée dans cet article, ces recommandations s’appliquent à toute base de données empiriques dont l’interprétation est stratégique, en tant qu’instrument d’action sur le réel et donc, à tout «&nbsp;Data Catatog&nbsp;» .</p>



<p><em>Ce post est une contribution d’Isabelle Boydens, Data Quality Expert chez Smals Research. Cet article est écrit en son nom propre et n’impacte en rien le point de vue de Smals.</em></p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p><a href="#_ftnref1" id="_ftn1">[1]</a> O. Olesen-Bagneux, <em>The Entreprise Data Catalog&nbsp;:Improve Data Discovery, Ensure Data Governance, and Enable Innovation.</em> Boston, O&#8217;Reilly, 2023. </p>



<p><a href="#_ftnref1" id="_ftn1">[</a><a href="#_ftnref2" id="_ftn2">2]</a> « <em>En mai 1999, pendant son intervention au Kosovo, l’Otan a bombardé par erreur l’ambassade de Chine à Belgrade&nbsp;: les bases de données cartographiques alors utilisées pour guider les missiles répertoriaient un plan de la ville obsolète et, donc, inadéqua</em>t” BOYDENS I., L&#8217;océan des données et le canal des normes. In CARRIEU-COSTA M.-J., BRYDEN A. et COUVEINHES P. éds, Les Annales des Mines, Série &#8220;Responsabilité et Environnement&#8221; (numéro thématique&nbsp;: &#8220;La normalisation&nbsp;: principes, histoire, évolutions et perspectives&#8221;), Paris, n° 67, juillet 2012, pp. 22-29 (<a href="https://isabelle-boydens.web.ulb.be/annales.pdf">lien vers l&#8217;article</a>&nbsp;&#8211;&nbsp;<a href="https://www.annales.org/re/2012/re_67_juillet_2012.html">sommaire du numéro 67 des Annales des Mines</a>).</p>



<p><a href="#_ftnref1" id="_ftn1">[3]</a> Marcus Christie, Suresh Marru, Sudhakar Pamidighantam, Isuru Ranawaka, and Dimuthu Wannipurage. 2023. <em>Airavata Data Catalog: A Multi-tenant Metadata Service for Efficient Data Discovery and Access Control. </em>In <em>Practice and Experience in Advanced Research Computing</em> (PEARC ’23), July 23–27, 2023, Portland, OR, USA. ACM, New York, NY, USA https://doi.org/ 10.1145/3569951.3597572</p>



<p><a href="#_ftnref4" id="_ftn4">[4]</a>Foreman T. W., Wiggins H. V., Porter D.L., <em>Metadata Myth&nbsp;: Misunderstanding the Implications of Federal Metadata Standards</em>. <em>Proceedings of the First IEEE Metadata Conference</em>. Maryland&nbsp;: IEEE, 1996 (http://www.llnl.gov/liv_comp/metadata/ieee-md.4-96.html).</p>



<p><a href="#_ftnref3" id="_ftn3">[5]</a> BOYDENS I., &#8220;<em>Strategic Issues Relating to Data Quality for E-government: Learning from an Approach Adopted in Belgium</em>&#8220;. In ASSAR S., BOUGHZALA I. et BOYDENS I., éds., &#8220;Practical Studies in E-Government&nbsp;: Best Practices from Around the World&#8221;, New York, Springer, 2011, p. 113-130 (<a href="https://books.google.be/books?id=DzZk-Riel_MC&amp;pg=PA113&amp;lpg=PA113&amp;dq=Isabelle+Boydens&amp;source=bl&amp;ots=tvh3D5fX6_&amp;sig=RBEI35wYjdFzYi13LpEIQc63OGY&amp;hl=fr&amp;ei=QQP4TOiXA4uShAeUmbHnAg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CBYQ6AEwADgo#v=onepage&amp;q&amp;f=false">chapitre 7</a>). BOYDENS I., HAMITI G. et VAN EECKHOUT R., A service at the heart of database quality. Presentation of an ATMS prototype. In Le Courrier des statistiques, Paris, INSEE, 2023, n°6, 11 p. (publié le 2/10/2023).&nbsp;<a href="https://www.insee.fr/en/information/7673386?sommaire=7673393">Lien vers l&#8217;article.</a></p>



<p><a href="#_ftnref4">[6] </a><a href="https://ieeexplore.ieee.org/author/871573943652700">Asmae Boufassil</a>; <a href="https://ieeexplore.ieee.org/author/672334240177954">Fadwa Bouhafer</a>; <a href="https://ieeexplore.ieee.org/author/822997910164517">Mohamed Cherradi</a>; <a href="https://ieeexplore.ieee.org/author/37085666963">Anass El Haddadi</a>, <em>Data Catalog: Approaches, Trends, and Future Directions</em>. In <a href="https://ieeexplore.ieee.org/xpl/conhome/10472709/proceeding">17th International Conference on Signal-Image Technology &amp; Internet-Based Systems (SITIS)</a>, <strong>  IEEE </strong><strong><em>:</em></strong> 21 March 2024, <strong>DOI: </strong><a href="https://doi.org/10.1109/SITIS61268.2023.00067">10.1109/SITIS61268.2023.00067</a></p>
<p> </p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Open Data &#038; “Closed data”: 10 jaar later (2014-2024)</title>
		<link>https://www.smalsresearch.be/open-data-closed-data-10-ans-apres-2014-2024/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Isabelle Boydens]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 02 Oct 2024 07:11:11 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[[NL]]]></category>
		<category><![CDATA[Blog post]]></category>
		<category><![CDATA[cost cutting]]></category>
		<category><![CDATA[data quality]]></category>
		<category><![CDATA[egov]]></category>
		<category><![CDATA[Information management]]></category>
		<category><![CDATA[Managing IT costs]]></category>
		<guid isPermaLink="false">/?p=21188</guid>

					<description><![CDATA[In 2014 publiceerden we een research note over ‘Open Data’ naar aanleiding van de Europese richtlijn PSI (Public Service Information) van 2013 die van toepassing was in 2015. 
Sindsdien verschenen of verschijnen nog steeds andere Europese wetgevingen. Deze nieuwe wetten doen niets af aan wat van toepassing was in 2014 maar verbreden aanzienlijk het toepassingsveld ervan dat we in dit blogartikel gaan voorstellen.
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><a href="/open-data-closed-data-10-ans-apres-2014-2024-2/" target="_blank" rel="noopener"><em>Version en français</em></a></p>
<p>In 2014 publiceerden we een <a href="/download/research_reports/research_note/OpenDataRN.pdf">research note over ‘Open Data’</a> naar aanleiding van de Europese richtlijn PSI (Public Service Information) van 2013 die van toepassing was in 2015 (1). </p>
<p>Sindsdien verschenen of verschijnen nog steeds andere Europese wetgevingen. Deze nieuwe wetten doen niets af aan wat van toepassing was in 2014 (afgezien van enkele url’s uit de research note van 2014 die niet meer up-to-date zijn) maar verbreden aanzienlijk het toepassingsveld (2) ervan dat we in dit blogartikel gaan voorstellen.</p>
<p>We komen hier niet meer terug op de definitie van ‘open data’, op hun mogelijk betalende aard (minieme kosten van de terbeschikkingstelling van een webservice, bijvoorbeeld in het geval van de KBO en databases van ondernemingen in het algemeen) of op de kwestie van licenties. We verwijzen de lezer hiervoor naar de research note van 2014.</p>
<p>Deze nieuwe reglementeringen zagen het licht in een context waarin nieuwe case study’s als gevolg van de verspreiding van open data tot positief gebruik hebben geleid. Een voorbeeld is het besluit eind 2023 om <a href="https://www.ecologie.gouv.fr/presse/ouverture-donnees-publiques-du-ministere-1er-janvier-2024-toutes-donnees-publiques-meteo">meteorologische gegevens in Frankrijk</a> openlijk te publiceren om onderzoek en uitwisseling tussen onderzoekers aan te sporen <em>“De instantie zal nieuwe technische mogelijkheden voor API’s invoeren om gratis toegang te krijgen tot haar observatiegegevens, klimatologische gegevens en radargegevens” </em>(zie link hierboven). Zo hebben we sinds 2014 aangetoond in welke mate de terbeschikkingstelling van dynamische meteorologische en geografische gegevens in de VS, samen met het gebruik van social media, ervoor zorgde dat de gevarenzones tijdens een orkaan geïdentificeerd konden worden en hoe getroffen personen in contact kwamen met mensen die hun hulp aanboden (onderdak, etc.). Onderstaand schema toont het ideale circuit van ‘open data’ gaande van de verzameling tot het gebruik van de gegevens.</p>
<p><figure id="attachment_20679" aria-describedby="caption-attachment-20679" style="width: 823px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" class="wp-image-20679" src="/wp-content/uploads/2024/06/image-2024OpenDataProcess.png" alt="" width="823" height="472" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2024/06/image-2024OpenDataProcess.png 649w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2024/06/image-2024OpenDataProcess-300x172.png 300w" sizes="auto, (max-width: 823px) 100vw, 823px" /><figcaption id="caption-attachment-20679" class="wp-caption-text">Bron: Open data value chain, adapted from <a href="https://opendatawatch.com/publications/the-data-value-chain-moving-from-production-to-impact/" target="_blank" rel="noopener">Open Data Watch</a> in <a href="https://data.europa.eu/sites/default/files/report/Indicators%20for%20an%20open%20data%20impact%20assessment.pdf" target="_blank" rel="noopener">Indicators for an Open Data Impact Assessment (UE)</a></figcaption></figure></p>
<p>Verder in dit blogartikel bekijken we:</p>
<ul>
<li><span style="color: initial;">vier wetgevingen (een richtlijn en drie verordeningen)</span></li>
<li>de uitdaging van kwalitatieve gegevens en de ROI van open data</li>
</ul>
<h2><strong>Richtlijn </strong><a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32019L1024">PSI 2019</a><strong> (van toepassing in 2021, omgezet in de </strong><a href="https://www.ejustice.just.fgov.be/cgi/article.pl?language=nl&amp;sum_date=2024-01-23&amp;lg_txt=n&amp;pd_search=2024-01-23&amp;s_editie=&amp;numac_search=2024000568&amp;caller=&amp;2024000568=&amp;view_numac=2024000568fx2024000568nl">Belgische wetgeving</a><strong> in december 2023)</strong></h2>
<p>Deze richtlijn impliceert de integratie van de volgende nieuwe elementen in het Belgisch koninklijk besluit:</p>
<ul>
<li>gratis publicatie en uitwisseling, bovenop de publicaties, van de gegevens die verzameld of geproduceerd worden tijdens onderzoeksactiviteiten en gebruikt als bewijselementen in het onderzoeksproces (variabele modaliteiten naargelang het al dan niet vertrouwelijke karakter van de gegevens, van de toepassing van de GDPR, &#8230;)</li>
<li>aanmoediging van de verspreiding van gegevens met grote toegevoegde waarde, dit wil zeggen <em>waarvan het hergebruik belangrijke voordelen biedt voor de samenleving, het milieu en de economie, met name vanwege hun geschiktheid voor het ontwikkelen van diensten met toegevoegde waarde en van toepassingen, en voor het scheppen van nieuwe, hoogwaardige en fatsoenlijke banen, en vanwege het aantal potentiële begunstigden van op basis van die datasets ontwikkelde diensten of toepassingen met toegevoegde waarde”</em> (PSI 2019). Dit betreft onder andere de volgende toepassingsdomeinen: meteorologie, aardobservatie, milieu,&#8230;</li>
</ul>
<p><figure style="width: 520px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" class="" src="https://gitlab.com/Giuseppeascone/data-provider-repository/-/raw/master/Data%20stories/1.3_HVD_examples.png" alt="1.3_HVD_examples.png" width="520" height="431" /><figcaption class="wp-caption-text">Bron: <a href="https://data.europa.eu/en/publications/datastories/high-value-datasets-overview-through-visualisation">https://data.europa.eu/en/publications/datastories/high-value-datasets-overview-through-visualisation</a></figcaption></figure></p>
<ul>
<li>Publicatie van de broncode van de toepassingen van de overheidsdiensten (met uitzonderingen waarmee deze publicatie kan verboden worden, onder andere in het geval van hackrisico, voor algoritmes bedoeld voor de strijd tegen sociale of fiscale fraude, in geval van schending van intellectueel recht, GDPR en ook wat betreft uitwisselingen tussen politieke instellingen en de overheden, enz.)</li>
</ul>
<h2><a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32022R0868">Data Governance Act</a> (30 mei 2022, van toepassing 9/2023)</h2>
<p>In 2014 hebben we voorgesteld de term ‘closed data’ te gebruiken om open data aan te duiden die privé verwerkt worden binnen een gesloten informatiesysteem (bijvoorbeeld in de strijd tegen sociale fraude). In het kader van de DGA zouden we deze benaming kunnen toepassen op de gegevens uit de overheidssector die niet ter beschikking gesteld kunnen worden als open gegevens maar die hergebruikt zouden kunnen worden in een wettelijk kader en onder specifieke voorwaarden. We denken bijvoorbeeld aan medische gegevens waarvan hergebruik kan dienen voor onderzoek, wat in België geleid heeft tot de oprichting van het <a href="https://www.hda.belgium.be/en">Health Data Agency (HDA).</a><br />Het doel van deze reglementering is om het onderzoek te bevorderen terwijl deze gegevens in een <a href="/smart-pseudonymisation-webinar-follow-up/">beveiligde context</a> worden verspreid in lijn met het werk van <a href="/tag/pseudonymisation/">Kristof Verslype over pseudonymisering</a>. Om dit doel te bereiken, moet elke EU-lidstaat één informatiepunt opzetten om informatie over gegevens die door overheidsinstanties worden beheerd, door te geven aan een gemeenschappelijk Europees register (ERPD) en zo het hergebruik ervan te vergemakkelijken.<br />Op basis daarvan is het ook mogelijk om “<a href="https://data.europa.eu/en/publications/datastories/when-open-data-meets-data-spaces">data spaces</a>” op te richten. Dit zijn omgevingen waarbinnen gegevens beveiligd en uitgewisseld worden naargelang de behoeften. </p>
<h2><a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202302854&amp;qid=1719319404615">Data Act</a> (13 december 2023, van toepassing 9/2025)</h2>
<p>Het doel hiervan is om gegevens te delen, voornamelijk uit de privésector, waarbij toegangs- en gebruiksrechten uitgeklaard worden alsook de uitwisselingen die kunnen plaatsvinden tussen ondernemingen en naar de eindgebruiker. In het geval van een smartwatch bijvoorbeeld zal de gebruiker toegang kunnen vragen tot de gegevens die bijgehouden worden door de ondernemingen die het product verschaffen en deze met derden kunnen delen (bijvoorbeeld voor een herstelling).</p>
<h2><a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202400903" target="_blank" rel="noopener">Interoperable Europe Act</a> (13 mars 2024, d’application 01/2025)</h2>
<p>Deze verordening betreft <em>“de grensoverschrijdende interoperabiliteit van netwerk- en informatiesystemen die worden gebruikt voor het verlenen of beheren van overheidsdiensten in de Unie moet worden versterkt om overheidsdiensten in de Unie in staat te stellen samen te werken en overheidsdiensten over de grenzen heen te laten functioneren”</em>. Dat betekent onder andere een verplichte evaluatie van de interoperabiliteit van de nieuwe diensten vanaf hun ontwerp (“<em>interoperable-by-design public services</em>“), zowel op functioneel als semantisch vlak. Dit impliceert ook de verplichting om broncode te publiceren van de overheidsinstellingen (behalve uitzonderingen, zie hoger). Er blijft een openstaand probleem opdat deze verordening operationele resultaten kan bieden voor het leven van de Europese burgers: de harmonisering van de wetgeving tussen de EU-landen.</p>
<h2>De uitdagingen:  kwaliteit evalueren en ROI van de ‘Open data’ </h2>
<h3>De kwaliteit van de ‘Open data’</h3>
<p>Onderstaand schema toont duidelijk de uitdagingen van ‘Open data’ die in 2014 minder openlijk gespecificeerd werden door de EU-overheden. Verschillende domeinen moeten interageren in verschillende talen en in een internationale context. Het geheel evolueert op een verschillend tempo. Dit kan leiden tot kwaliteitsproblemen <strong>van de gegevens</strong> (<a href="https://www.insee.fr/en/information/7673386?sommaire=7673393">fitness for use</a>) (3) naargelang de min of meer georganiseerde omkadering van de verspreiding van open data. Bijvoorbeeld op het<a href="https://bosa.belgium.be/nl/applications/federale-open-data-portaal"> Belgische federaal platform voor open data dat deel uitmaakt van BOSA</a> zijn de leveranciers van open data verantwoordelijk voor de kwaliteit, de beschrijving en de regelmatige updates van deze data. Natuurlijk is feedback vragen aan de gebruikers over de kwaliteit van de gebruikte open data een good practice die vaak voorgesteld wordt (dat is bijvoorbeeld het geval van de KBO in België wat betreft hun open data). Op Europees niveau zijn de leveranciers van gegevens ook verantwoordelijk en ondanks de publicatie van richtlijnen blijft de kwaliteit van het <a href="https://data.europa.eu/data/datasets?locale=nl">Europees portaal voor open data</a> zeer variabel.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="wp-image-20678 size-full" style="color: initial;" src="/wp-content/uploads/2024/06/OpenDataChallenges.jpg" alt="" width="1430" height="899" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2024/06/OpenDataChallenges.jpg 1430w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2024/06/OpenDataChallenges-300x189.jpg 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2024/06/OpenDataChallenges-768x483.jpg 768w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2024/06/OpenDataChallenges-1024x644.jpg 1024w" sizes="auto, (max-width: 1430px) 100vw, 1430px" /></p>
<p>Bron&nbsp;: <a href="https://dataeuropa.gitlab.io/data-provider-manual/" target="_blank" rel="noopener">https://dataeuropa.gitlab.io/data-provider-manual/</a></p>
<p>Als het gaat over gegevenskwaliteit merken we op dat er verschillende barometers bestaan die onderling landen vergelijken op basis van kwaliteitscriteria: bijvoorbeeld een barometer in 2018 op internationaal niveau (W3C), of de <a href="https://data.europa.eu/en/publications/open-data-maturity">UE Open Data Maturity Assessment</a>, een jaarverslag dat, sinds 2015 en sinds de invoering van het <em>Europees portaal voor open data,</em> een maturiteitsgraad voor elk land toekent op basis van een verzameling ‘vragen-antwoorden’ waaraan een min of meer willekeurige score wordt verbonden. Er wordt eveneens een ‘fact sheet’ uitgewerkt per land (bijvoorbeeld in 2023 <a href="https://data.europa.eu/sites/default/files/country-factsheet_belgium_2023.pdf">voor België).</a></p>
<h3>De ROI van ‘Open Data’</h3>
<p>Een andere openstaande vraag betreft <strong> de ROI</strong> die soms zeer hoog ligt en zonder uitleg toegewezen wordt aan de Open Data. Hoewel we de kosten die te maken hebben met de verspreiding van kwaliteitsvolle open data wel kunnen inbeelden, vragen we ons af wat de voordelen zijn voor de verspreiders, zoals de federale overheid? Het onderzoek van <a href="https://www.researchgate.net/publication/328501181_Funding_Open_Data">F. W. Donker van de universiteit van Delft</a> stelt een model voor op basis van concrete maar wel uiteenlopende heterogene waarnemingen.</p>
<p>Dit model stelt een lus met positieve retroactie voor (‘positieve spiraal’); als de overheid gratis en kwaliteitsvolle open data verspreidt, zullen deze gebruikt worden door onderzoekers of ondernemingen die op hun beurt nieuwe activiteiten gaan creëren, die op hun beurt op termijn een bron van belastingen en financiële inkomsten betekenen voor de Staat. Andere voorbeelden worden voorgesteld in een andere context. Op die manier “<em>Costs can be saved when re-using open data instead of paying for the data that is commercially published. In the Netherlands for example, users were charged approximately €63-€68 million for using the datasets from PSI providers such as the Dutch Chamber of Commerce, the Cadastre, the CBS (the Dutch national statistics agency) in 2009-2010. As these datasets are now freely available, users can save themselves these costs. Moreover, more people and organisations can start to use this data as the financial barrier is now removed.</em>“. De voordelen zijn dus duidelijk voor de gebruikers als de voorheen betalende open data nu gratis worden. De voorwaarde is dat de overheid over de middelen beschikt om kwaliteitsvolle data te verschaffen die up-to-date en gedocumenteerd zijn. Dat is helemaal niet evident aangezien er geen zekerheid is dat de nieuwe gegenereerde inkomsten toegekend zullen worden aan de dienst die de Open Data verspreidt.</p>
<p>We kunnen vaststellen uit deze verschillende evoluties dat de bedenkingen, praktijken en de wetgeving wat betreft open data steeds matuurder worden. Open data is een topic op zich dat serieus opgevolgd moet worden in het kader van het eGovernment en dat van de burgermaatschappij of privésector. </p>
<p>Het team Data Quality bij Smals staat ter beschikking om u te helpen bij het evalueren en verbeteren van de kwaliteit van de gegevens: de lezer kan meer informatie vinden over het competentiecentrum op de website van Smals (<a href="https://www.smals.be/fr/que-faisons-nous/centres-de-competences/data-quality">FR</a> en <a href="https://www.smals.be/nl/content/data-quality">NL</a>).</p>
<h2><strong>Referenties</strong></h2>
<p>(1) Isabelle Boydens, Open Data et eGovernment. Research Note, Brussel, Smals, nr. 33, april 2014, 23 pp. (link naar het <a href="/download/research_reports/research_note/OpenDataRN.pdf">verslag</a> en de <a href="/publications/document/?docid=113">samenvatting</a>).</p>
<p>(2) <a href="https://www.lgdj.fr/auteurs/irene-bouhadana.html">Irène Bouhadana</a>, <a href="https://www.lgdj.fr/auteurs/william-gilles.html">William Gilles</a>, Open Data. Toegangsrecht en hergebruik van openbare informatie in de datamaatschappij. Parijs, LexisNexis, 08/11/2023.</p>
<p>(3) Isabelle Boydens, Gani Hamiti en Rudy Van Eeckhout, <em>A service at the heart of database quality. Presentation of an ATMS prototype</em>. In Le Courrier des statistiques, Parijs, INSEE, 2023, nr. 6, 11 p. (gepubliceerd op 2/10/2023). <a href="https://www.insee.fr/en/information/7673386?sommaire=7673393">Link naar het artikel</a>.</p>
<p>Isabelle Boydens(*) et Isabelle Corbesier(**)&nbsp;</p>
<p>(*) Data Quality Expert, Research Team</p>
<p>(**) Data Quality Analyst, Databases Team</p>
<p><em>Dit bericht is een gezamenlijke bijdrage van Isabelle Boydens, Data Quality Expert bij Smals Research en van Isabelle Corbesier, Data Quality Analysts bij Smals, Databases Team. Dit artikel is geschreven onder hun eigen naam en weerspiegelt op geen enkele wijze de standpunten van Smals.</em></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Open Data &#038; &#8220;Closed data&#8221;&#160;: 10 ans après (2014 &#8211; 2024)</title>
		<link>https://www.smalsresearch.be/open-data-closed-data-10-ans-apres-2014-2024-2/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Isabelle Boydens]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 11 Sep 2024 12:48:36 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[[FR]]]></category>
		<category><![CDATA[Blog post]]></category>
		<category><![CDATA[cost cutting]]></category>
		<category><![CDATA[data quality]]></category>
		<category><![CDATA[egov]]></category>
		<category><![CDATA[Information management]]></category>
		<category><![CDATA[Managing IT costs]]></category>
		<guid isPermaLink="false">/?p=20672</guid>

					<description><![CDATA[En 2014, nous publiions une research note sur les "Open Data" suite à la parution de la directive européenne PSI (Public Service Information) 2013 applicable en 2015. 

Depuis lors, d'autres législations européennes sont parues ou en cours de parution. Ces nouvelles lois n'invalident rien de ce qui était d'application en 2014 mais en élargissent considérablement le champ d'application que nous présentons dans cet article de blog.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p><a href="/open-data-closed-data-10-ans-apres-2014-2024/" target="_blank" rel="noopener"><em>Nederlandstalige versie</em></a></p>



<p>En 2014, nous publiions une <a href="/download/research_reports/research_note/OpenDataRN.pdf" target="_blank" rel="noopener">research note sur les &#8220;Open Data&#8221;</a> suite à la parution de la directive européenne PSI (Public Service Information) 2013 applicable en 2015 (1). </p>
<p>Depuis lors, d&#8217;autres législations européennes sont parues ou en cours de parution. Ces nouvelles lois n&#8217;invalident rien de ce qui était d&#8217;application en 2014 (mis à part certains url de la note de recherche de 2014 qui ne sont plus à jour) mais en élargissent considérablement le champ d&#8217;application (2) que nous présentons dans cet article de blog.</p>
<p>Nous ne revenons pas ici sur la définition des &#8220;open data&#8221;, sur leur caractère possiblement payant (coût marginal de la mise à disposition d&#8217;un service web, par exemple dans le cas de la KBO et des bases de données d&#8217;entreprise en général) ou sur la question des licences et renvoyons le lecteur pour cela à la research note de 2014.</p>
<p>Ces nouvelles règlementations se sont déployées dans un contexte où de nombreuses études de cas résultant de la diffusion d&#8217;open data ont donné lieu à des exploitations positives, par exemple fin 2023, la décision de la publication ouverte <a href="https://www.ecologie.gouv.fr/presse/ouverture-donnees-publiques-du-ministere-1er-janvier-2024-toutes-donnees-publiques-meteo" target="_blank" rel="noopener">des données météorologiques en France</a> en vue de stimuler la recherche et les échanges entre chercheurs <em>&#8220;L’établissement mettra en place de nouvelles possibilités techniques d’accès par API à ses données d’observation, climatologiques et radar, sans aucun frais&#8221; </em>(voir lien supra). Ainsi, dès 2014, nous avions montré combien la mise à disposition de données météorologiques et géographiques dynamiques aux USA, couplée à l&#8217;utilisation des réseaux sociaux, permettait en cas d&#8217;ouragan d&#8217;identifier les zones de danger et aux personnes en mesure de proposer leur aide (hébergement, etc) d&#8217;entrer en contact avec les personnes démunies. Le schéma suivant illustre le circuit idéal des &#8220;open data&#8221; depuis la collecte jusqu&#8217;à l&#8217;exploitation des données.</p>
<figure id="attachment_20679" aria-describedby="caption-attachment-20679" style="width: 823px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" class="wp-image-20679" src="/wp-content/uploads/2024/06/image-2024OpenDataProcess.png" alt="" width="823" height="472" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2024/06/image-2024OpenDataProcess.png 649w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2024/06/image-2024OpenDataProcess-300x172.png 300w" sizes="auto, (max-width: 823px) 100vw, 823px" /><figcaption id="caption-attachment-20679" class="wp-caption-text">Source&nbsp;: Open data value chain, adapted from <a href="https://opendatawatch.com/publications/the-data-value-chain-moving-from-production-to-impact/" target="_blank" rel="noopener">Open Data Watch</a> in <a href="https://data.europa.eu/sites/default/files/report/Indicators%20for%20an%20open%20data%20impact%20assessment.pdf" target="_blank" rel="noopener">Indicators for an Open Data Impact Assessment (UE)</a></figcaption></figure>
<p>Dans la suite de cet article de blog, nous envisageons&nbsp;:</p>
<ul>
<li>4 législations (une directive et 3 actes)</li>
<li>le challenge de la qualité des données et du ROI des open data</li>
</ul>
<h2><strong>Directive <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/PDF/?uri=CELEX:32019L1024" target="_blank" rel="noopener">PSI 2019</a> (d&#8217;application en 2021, transposée dans la <a href="https://www.ejustice.just.fgov.be/cgi/article.pl?language=fr&amp;sum_date=2024-01-23&amp;lg_txt=f&amp;pd_search=2024-01-23&amp;s_editie=&amp;numac_search=2024000568&amp;caller=&amp;2024000568=&amp;view_numac=2024000568nl" target="_blank" rel="noopener">loi belge</a> en décembre 2023)</strong></h2>
<p style="text-align: left;">Cette directive implique notamment l&#8217;intégration des éléments nouveaux suivants dans l&#8217;arrêté royal belge &nbsp;:</p>
<ul>
<li>publication gratuite et échange, en plus des publications, des données recueillies ou produites au cours d&#8217;activités de recherche et utilisées comme éléments probants dans le processus de recherche (modalités variables en fonction du caractère confidentiel ou pas des données, de l&#8217;application du GDPR, &#8230;)</li>
<li>encouragement de la diffusion de données à forte valeur ajoutée, c&#8217;est-à-dire <em>&#8220;dont la réutilisation est associée à d&#8217;importantes retombées positives au niveau de la société, de l&#8217;environnement et de l&#8217;économie, en particulier parce qu&#8217;ils se prêtent à la création de services possédant une valeur ajoutée, d&#8217;applications et de nouveaux emplois décents et de grande qualité, ainsi qu&#8217;en raison du nombre de bénéficiaires potentiels des services et applications à valeur ajoutée fondés sur ces ensembles de données&#8221; </em>(PSI 2019). Cela concerne notamment les domaines d&#8217;application suivants&nbsp;: météorologie, geospatial, environnement, … </li>
</ul>
<figure style="width: 520px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" class="" src="https://gitlab.com/Giuseppeascone/data-provider-repository/-/raw/master/Data%20stories/1.3_HVD_examples.png" alt="1.3_HVD_examples.png" width="520" height="431" /><figcaption class="wp-caption-text">Source&nbsp;: https://data.europa.eu/en/publications/datastories/high-value-datasets-overview-through-visualisation</figcaption></figure>
<ul>
<li>Publication du code source des applications des administrations publiques (avec des exceptions qui permettent d&#8217;interdire cette publication, notamment en cas de risque de hacking, pour les algorithmes destinés à la lutte contre la fraude sociale ou fiscale, en cas de violation du droit intellectuel, du GDPR ou encore, en ce qui concerne les échanges entre les instances politiques et les administrations,&#8230;)</li>
</ul>
<h2><a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/HTML/?uri=CELEX:32022R0868" target="_blank" rel="noopener">Data Governance Act</a> (30 mai 2022, d’application 09/2023)</h2>
<p>En 2014, nous avions proposé d&#8217;utiliser le terme &#8220;closed data&#8221; pour désigner des open data qui feraient l&#8217;objet d&#8217;un traitement privé au sein d&#8217;un système d&#8217;information fermé (par exemple, lutte contre la fraude sociale). Dans le cadre du DGA, nous pourrions appliquer cette dénomination aux données du secteur public qui ne peuvent pas être mises à disposition en tant que données ouvertes mais qui pourraient être réutilisées dans un cadre législatif et sous des conditions spécifiques. On pense par exemple aux données médicales dont la réutilisation permettrait de favoriser la recherche, ce qui a donné lieu en Belgique à la création de la <a href="https://www.hda.belgium.be/en" target="_blank" rel="noopener">Health Data Agency (HDA).</a><br />Le but de cette règlementation est de favoriser la recherche tout en diffusant ces données dans un <a href="/smart-pseudonymisation-webinar-follow-up/" target="_blank" rel="noopener">contexte sécurisé</a>, dans la ligne des travaux de <a href="/tag/pseudonymisation/" target="_blank" rel="noopener">Kristof Verslype sur la Pseudonymisation</a>. Pour atteindre cet objectif, chaque État membre de l&#8217;UE est tenu de mettre en place un point d&#8217;information unique censé relayer les informations concernant les données gérées par les autorités publiques vers un registre européen commun (ERPD) et ainsi faciliter leur réutilisation.<br />Sur cette base, il est également possible de construire des &#8220;<a href="https://data.europa.eu/en/publications/datastories/when-open-data-meets-data-spaces" target="_blank" rel="noopener">data spaces</a>&#8220;, environnements au sein desquels les données sont sécurisées et échangées en fonction des besoins. </p>
<h2><a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202302854&amp;qid=1719319404615" target="_blank" rel="noopener">Data Act</a> (13 décembre 2023, d’application 09/2025)</h2>
<p>L&#8217;objectif est ici de faciliter le partage des données, notamment du secteur privé, en clarifiant les droits d&#8217;accès et d&#8217;utilisation de celles-ci ainsi que les échanges qui peuvent avoir lieu entre entreprises et vers l&#8217;utilisateur final. Dans le cas d&#8217;une montre connectée par exemple, l&#8217;utilisateur pourra demander l’accès aux données détenues par les entreprises qui fournissent le produit, et pourra partager celles-ci avec des tiers (en vue d&#8217;une réparation par exemple).</p>
<h2><a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202400903" target="_blank" rel="noopener">Interoperable Europe Act</a> (13 mars 2024, d’application 01/2025)</h2>
<p>Cet acte concerne quant à lui <em>&#8220;l’interopérabilité transfrontière des réseaux et des systèmes d’information qui sont utilisés pour fournir ou gérer des services publics dans l’Union, afin de permettre aux administrations publiques de l’Union de coopérer et de faire fonctionner les services publics par-delà les frontières&#8221;</em>. Cela passe notamment par une évaluation obligatoire de l&#8217;interopérabilité des nouveaux services dès leur conception (&#8220;<em>interoperable-by-design public services</em>&#8220;), que ce soit au niveau fonctionnel ou sémantique. Cela implique également l&#8217;obligation de publier le code source des administrations publiques (sauf exceptions, voir plus haut). Une question ouverte subsiste afin que cet acte puisse donner des résultats opérationnels pour la vie des citoyens européens&nbsp;: l&#8217;harmonisation de la législation entre pays de l’UE.</p>
<h2>Les challenges&nbsp;:  évaluer la qualité et le ROI des &#8220;open data&#8221; </h2>
<h3>La qualité des &#8220;open data&#8221;</h3>
<p>Le schéma suivant illustre bien les challenges soulevés par les &#8220;open data&#8221; qui avaient été moins ouvertement spécifiés par les autorités de l&#8217;UE en 2014. Il s&#8217;agit de faire interagir différents domaines, dans différentes langues et dans un contexte international, le tout évoluant à un rythme hétérogène. Cela peut mener à des problèmes de <strong>qualité de données</strong> (<a href="https://www.insee.fr/en/information/7673386?sommaire=7673393" target="_blank" rel="noopener">fitness for use</a>) (3) en fonction de l&#8217;encadrement plus ou moins organisé de la diffusion des open data. Par exemple, sur la<a href="https://bosa.belgium.be/fr/applications/portail-federal-des-donnees-ouvertes" target="_blank" rel="noopener"> plateforme fédérale belge des open data, dépendant de BOSA</a>, ce sont les fournisseurs des open data qui ont la responsabilité de la qualité de celles-ci, de leur description et de leur mise-à-jour régulière. Naturellement, demander aux utilisateurs un feed back concernant la qualité des open data utilisées constitue toujours une bonne pratique souvent proposée (c&#8217;est le cas de la KBO en Belgique, par exemple, s&#8217;agissant de leurs open data). Au niveau européen également, ce sont les fournisseurs de données qui sont responsables, et malgré la publication de guidelines, la qualité du <a href="https://data.europa.eu/data/datasets?locale=en" target="_blank" rel="noopener">portail européen des open data</a> reste très variable.</p>
<figure id="attachment_20678" aria-describedby="caption-attachment-20678" style="width: 1430px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" class="wp-image-20678 size-full" src="/wp-content/uploads/2024/06/OpenDataChallenges.jpg" alt="" width="1430" height="899" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2024/06/OpenDataChallenges.jpg 1430w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2024/06/OpenDataChallenges-300x189.jpg 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2024/06/OpenDataChallenges-768x483.jpg 768w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2024/06/OpenDataChallenges-1024x644.jpg 1024w" sizes="auto, (max-width: 1430px) 100vw, 1430px" /><figcaption id="caption-attachment-20678" class="wp-caption-text">Source&nbsp;: <a href="https://dataeuropa.gitlab.io/data-provider-manual/" target="_blank" rel="noopener">https://dataeuropa.gitlab.io/data-provider-manual/</a></figcaption></figure>
<p>S&#8217;agissant de la qualité des données, notons qu&#8217;il existe différents baromètres comparant entre eux des pays sur la base de critères de qualité; par exemple, un baromètre en 2018 au niveau international (W3C), ou l&#8217;<a href="https://data.europa.eu/en/publications/open-data-maturity" target="_blank" rel="noopener">UE Open Data Maturity Assessment</a>, rapport annuel qui, depuis 2015 et la mise en place du <em>Portail européen des données,</em> attribue un niveau de maturité à chaque pays sur la base d&#8217;un ensemble de &#8220;questions-réponses&#8221; auxquelles sont associés un score de façon plus ou moins arbitraire. Une &#8220;fact sheet&#8221; est également élaborée par pays (par exemple en 2023, <a href="https://data.europa.eu/sites/default/files/country-factsheet_belgium_2023.pdf" target="_blank" rel="noopener">pour la Belgique).</a></p>
<h3>Le ROI des &#8220;Open Data&#8221;</h3>
<p>Une autre question ouverte concerne<strong> le ROI</strong> parfois très élevé attribué aux Open Data sans explication aucune de celui-ci. Si l&#8217;on imagine bien les coûts liés à la diffusion d&#8217;open data de qualité, quels sont les bénéfices pour les diffuseurs, tels que l&#8217;administration fédérale&nbsp;? Les recherches de <a href="https://www.researchgate.net/publication/328501181_Funding_Open_Data" target="_blank" rel="noopener">F. W. Donker de l&#8217;Université de Delft</a> proposent un modèle sur la base d&#8217;observations concrètes mais forcément hétérogènes.</p>
<p>Ce modèle propose une boucle avec rétroaction positive (&#8220;cercle vertueux&#8221;) ; si l&#8217;administration diffuse des open data gratuites et de qualité, celles-ci seront utilisées par des chercheurs ou des entreprises qui, à leur tour, vont créer de nouvelles activités, lesquelles constitueront, à terme, des sources de taxes et rentrées financières pour l&#8217;État. D&#8217;autres exemples sont proposés, dans un autre contexte. Ainsi, &#8220;<em>Costs can be saved when re-using open data instead of paying for the data that is commercially published. In the Netherlands for example, users were charged approximately €63-€68 million for using the datasets from PSI providers such as the Dutch Chamber of Commerce, the Cadastre, the CBS (the Dutch national statistics agency) in 2009-2010. As these datasets are now freely available, users can save themselves these costs. Moreover, more people and organisations can start to use this data as the financial barrier is now removed.</em>&#8220;. Les bénéfices sont donc évidents pour les utilisateurs si les open data autrefois payantes deviennent gratuites, à condition que l&#8217;administration ait les moyens de fournir gratuitement des données de bonne qualité, bien mises à jour et documentées, ce qui est loin d&#8217;être évident puisque rien ne garantit que les nouveaux revenus générés seront attribués au service en charge de la diffusion des Open Data.</p>
<p>Nous pouvons conclure de ces différentes évolutions que la réflexion, les pratiques et la législation autour des open data sont devenues de plus en plus matures. Il s&#8217;agit d&#8217;un topic à part entière à suivre sérieusement dans le cadre de l&#8217;egovernement ainsi que dans celui de la société civile ou privée. </p>
<p>La team Data Quality chez Smals est disponible pour toute aide en vue d&#8217;évaluer et d&#8217;améliorer la qualité des données&nbsp;: le lecteur trouvera plus d&#8217;information sur son centre de compétence sur le web site de Smals (<a href="https://www.smals.be/fr/que-faisons-nous/centres-de-competences/data-quality" target="_blank" rel="noopener">FR</a>  et <a href="https://www.smals.be/nl/content/data-quality">NL</a>).</p>
<h2><strong>Références</strong></h2>
<p>(1) Isabelle Boydens., Open Data et eGovernment. Research Note, Bruxelles, Smals, n° 33, avril 2014, 23 pp. (lien vers le <a href="/download/research_reports/research_note/OpenDataRN.pdf" target="_blank" rel="noopener">rapport</a> et l&#8217;<a href="/publications/document/?docid=113" target="_blank" rel="noopener">abstract</a>).</p>
<p>(2) <a href="https://www.lgdj.fr/auteurs/irene-bouhadana.html" target="_blank" rel="noopener">Irène Bouhadana</a>, <a href="https://www.lgdj.fr/auteurs/william-gilles.html" target="_blank" rel="noopener">William Gilles</a>, L&#8217;Open Data. Droit d&#8217;accès et de réutilisation des informations publiques dans la société des données. Paris, LexisNexis, 08/11/2023.</p>
<p>(3) Isabelle Boydens., Gani Hamiti et Rudy Van Eeckhout., <em>A service at the heart of database quality. Presentation of an ATMS prototype</em>. In Le Courrier des statistiques, Paris, INSEE, 2023, n°6, 11 p. (publié le 2/10/2023). <a href="https://www.insee.fr/en/information/7673386?sommaire=7673393" target="_blank" rel="noopener">Lien vers l&#8217;article</a>.</p>



<p>Isabelle Boydens(*) et Isabelle Corbesier(**)&nbsp;</p>
<p>(*) Data Quality Expert, Research Team</p>
<p>(**) Data Quality Analyst, Databases Team</p>



<p><em data-rich-text-format-boundary="true">Ce post est une contribution collective d’Isabelle Boydens, Data Quality Expert chez Smals Research et d&#8217;Isabelle Corbesier, Data Quality Analysts chez Smals, Databases Team. Cet article est écrit en leur nom propre et n’impacte en rien le point de vue de Smals.</em></p>


]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>“Data Observability”, een nieuwe topic in het “Data Quality” landschap?</title>
		<link>https://www.smalsresearch.be/data-observability-een-nieuwe-topic-in-het-data-quality-landschap/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Isabelle Boydens]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 25 Oct 2023 08:08:50 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[[NL]]]></category>
		<category><![CDATA[Blog post]]></category>
		<category><![CDATA[data quality]]></category>
		<category><![CDATA[Data Quality Tools]]></category>
		<category><![CDATA[Information management]]></category>
		<guid isPermaLink="false">/?p=19348</guid>

					<description><![CDATA[In de afgelopen twee jaar zijn er steeds meer tools voor "data observability" verschenen: voegen ze waarde toe aan het landschap van gegevenskwaliteit? Wat zijn hun potentiële functies met betrekking tot preventieve en curatieve benaderingen van gegevenskwaliteit? Hoe volwassen zijn deze tools op dit moment?]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p><span style="color: #3366ff;"><a style="color: #3366ff;" href="/data-observability-un-nouveau-topic-dans-le-paysage-data-quality/" target="_blank" rel="noopener"><em>Version en français</em></a></span></p>
<p>Isabelle Boydens(*), Isabelle Corbesier(**) et Gani Hamiti(**)</p>
<p>(*) Data Quality Expert, Research Team</p>
<p>(**) Data Quality Analyst, Databases Team</p>





<p><strong><img loading="lazy" decoding="async" class="alignleft  wp-image-17613" src="/wp-content/uploads/2022/08/DQ_logo.png" alt="" width="263" height="274" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2022/08/DQ_logo.png 574w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2022/08/DQ_logo-287x300.png 287w" sizes="auto, (max-width: 263px) 100vw, 263px" /> De oorsprong van het concept ‘observability’</strong></p>
<p>De term <em>observability</em> in IT komt oorspronkelijk uit de software engineering.</p>
<p>Observability is een concept op hoog niveau dat betrekking heeft op het analyseren van de algemene toestand van een systeem van bijzonder heterogene en talrijke componenten, om kritisch gedrag te diagnosticeren en de oorzaken ervan te helpen identificeren (1). In de praktijk betekent dit het continu verzamelen en analyseren van basisinfrastructuurgegevens zoals processor- of opslagruimtegebruik in de loop van de tijd, evenals mogelijk complexere toepassings- of trackinglogs. Met de toename aan technologieën en componenten in moderne informatiesystemen kan genoeg observability bereiken soms veel ontwikkelingswerk vergen. Deze moeilijkheid heeft gezorgd voor een vruchtbare bodem voor de opkomst van tools voor observability, die kunnen worden gebruikt om gegevens te exploiteren die al door een systeem zijn geproduceerd, of om functionaliteiten voor gegevensproductie te enten op de componenten om het gedrag ervan beter zichtbaar te maken. (2)</p>
<p>Het soms geforceerde onderscheid tussen monitoring en <em>observability</em> kan in twijfel worden getrokken, in zoverre dat, net als observability, praktijken met het label &#8216;monitoring&#8217; nooit worden ontwikkeld als een doel op zich, maar ook de toestand van het systeem willen diagnosticeren en incidenten voorkomen of corrigeren. Sommige referenties leggen overigens een verband tussen de twee concepten, omdat <em>monitoring</em> (meestal APM of <em>Application Performance Monitoring</em> ) en observability in dezelfde definitie zijn opgenomen, die dezelfde producten dekt.  Ook al liggen de twee concepten niet op een lijn, ze zijn tenminste nauw verwant. Een goed niveau van observability vereist namelijk voldoende monitoring, goede documentatie en een grondige kennis van het systeem bij de teams die verantwoordelijk zijn voor het observeren ervan.</p>
<p><strong>Van software naar data</strong></p>
<p><img decoding="async" src="/wp-content/uploads/2023/09/2023-09-26_13h17_49.png" alt="Système d'information" /></p>
<p><em>Figuur</em> 1 &#8211; Informatiesysteem: heterogene <em>componenten</em> en feedbackloops</p>
<p>In navolging van data profiling (een kwaliteitsaudit van gegevens (3) die meestal voorafgaat aan de standaardiserings- en matchingfasen (4) in <em>data quality tools</em>) in de jaren 90, is <em>data observability</em> een recente omzetting (de term werd massaal populair rond 2022-2023) die is overgenomen door de infrastructuurwereld. Net zoals observability in deze context bestaat uit het kunnen diagnosticeren en verbeteren van de toestand van het systeem op basis van wat we ervan zien, is <em>data observability</em> het kunnen diagnosticeren van de algemene toestand van de gegevens van een systeem op basis van een gedetailleerd beeld dat is opgebouwd via de metadata. Data observability zal daarom gericht zijn op het samenbrengen van het monitoren, traceren en sorteren van gegevensgerelateerde incidenten, met als uiteindelijke doel het voorkomen of minimaliseren van de downtime die hieraan kan worden toegeschreven.</p>
<p>In een boek dat in 2022 gezamenlijk werd uitgegeven (5), identificeert Barr Moses, CEO van Monte Carlo Data, verschillende pijlers van <em>data observability</em> die al in de jaren 90 bestonden bij <em>data profiling</em> en sindsdien op grote schaal zijn hergebruikt. We onthouden de <strong>4 volgende essentiële</strong> punten:</p>
<ul>
<li>De <strong><em>freshness</em></strong>: de bevestiging dat de gegevens up-to-date zijn en op gepaste wijze vernieuwd worden.</li>
<li>De <strong><em>distribution</em></strong>: de bevestiging dat de gegevens zich in een aanvaardbaar interval bevinden, waarbij onverwachte waarden of nulwaarden vermeden worden.</li>
<li>De <strong><em>completeness</em></strong>: de controle dat een dataset volledig is (aantal <em>records</em> of kolommen) zodat mogelijke problemen geïdentificeerd kunnen worden aan de bron. Merk op dat completeness fundamenteel onmogelijk met zekerheid te meten kan zijn; dit is bijvoorbeeld het geval bij de totale populatie van mensen die aan Alzheimer lijden of kanker hebben , waarbij ze in een vroeg stadium soms niet op de hoogte zijn.</li>
<li><strong><em>Lineage</em></strong>: de documentatie en het begrip van alle datasystemen van een organisatie, met inbegrip van upstream databronnen en downstream doelsystemen. In de praktijk zien we ook feedbackloops waarbij het gebruik van downstreamgegevens (bijvoorbeeld in ‘machine learning’- of BI-projecten) leidt tot veranderingen in het upstreamsysteem (zie Figuur 1). Op deze manier overschrijdt lineage de grenzen van technische benaderingen en vereist het aanzienlijke menselijke tussenkomst en een bijbehorend budget. Andere obstakels, die hieronder worden genoemd, kunnen zich voordoen bij het aan elkaar koppelen van informatiesystemen.</li>
</ul>
<p><strong>Verschillen tussen &#8220;<em>data observability</em> tools”, &#8220;data quality tools&#8221; (curatieve aanpak) en &#8220;ATMS-backtracking&#8221; (preventieve aanpak)</strong></p>
<p>De documentatie over &#8220;<em>data observability</em>” tools verwijst naar &#8220;<em>lineage</em>&#8221; in technische zin. Dit houdt in dat je observeert hoe gegevens evolueren doorheen de verschillende componenten van een systeem; bijvoorbeeld van een front-end waar gegevens worden ingevoerd, via een REST API in back-end, een transactionele database, dan een datawarehouse, tot business intelligence of reportingsystemen. In tegenstelling tot &#8216;back tracking&#8217;, waarbij de gegevensstroom binnen het complexe informatiesysteem wordt bestudeerd, maar vooral stroomopwaarts en stroomafwaarts van het informatiesysteem (zie Figuur 2), hebben we het hier over &#8216;lineage&#8217; tussen de componenten van het informatiesysteem waartoe de beheerders van de <em>observability</em> tool volledige toegang zouden moeten hebben om de mutatie van de gegevens in realtime te volgen.</p>
<p>Een reeks relatief recente tools dragen het label ‘<em>data observability</em>’ waarbinnen monitoring van data soms samengaat met systeemmonitoring ( (<a href="https://www.bigeye.com/">Bigeye</a>, <a href="https://www.collibra.com/us/en/products/data-quality-and-observability">Collibra</a>, <a href="https://databand.ai/">Databand (IBM)</a>, <a href="https://firsteigen.com/data-observability/">DataBuck</a> (FirstEigen), <a href="https://www.kensu.io/">Kensu</a>, <a href="https://www.metaplane.dev/">Metaplane</a>, <a href="https://www.montecarlodata.com/data-observability-overview/">Monte Carlo</a>, <a href="https://www.soda.io/">Soda</a>, …). Merk op dat bepaalde leveranciers van <em>data quality tools</em> zoals <a href="https://www.informatica.com/">Informatica</a> of <a href="https://www.precisely.com/resource-center/productsheets/data-integrity-suite-data-observability">Precisely</a> naast <em>profiling</em> al ‘<em>data observability</em>’ opnemen. De term is vandaag blijkbaar erg in de mode. Het zal interessant zijn om de ontwikkeling van de tools in kwestie te volgen en, indien nodig, ze te testen.</p>
<p><em>Data quality tools</em> (4) beperken zich daarentegen niet tot het observeren van gegevens, maar zijn bedoeld om er direct op in te grijpen. Dit is het doel van standaardisatiefunctionaliteiten (inclusief adressen) in batch of realtime (bijvoorbeeld via REST API), evenals mogelijk “<em>fuzzy</em>” ”<em>data matching</em>” door gebruik te maken van algoritmische families die specifiek zijn voor de te verwerken <em>business cases</em>.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="/wp-content/uploads/2023/06/preventive_curative.png"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="581" src="/wp-content/uploads/2023/06/preventive_curative-1024x581.png" alt="" class="wp-image-18648" srcset="https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2023/06/preventive_curative-1024x581.png 1024w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2023/06/preventive_curative-300x170.png 300w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2023/06/preventive_curative-768x436.png 768w, https://www.smalsresearch.be/wp-content/uploads/2023/06/preventive_curative.png 1499w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></a></figure>



<p><em>Figuur 2 &#8211; Preventieve en curatieve aanpakken</em></p>



<p>Kortom, tools voor <em>data observability</em>, die verwant zijn aan realtime <em>‘data profiling</em>’, kunnen inspanningen ondersteunen om de gegevenskwaliteit te verbeteren, in het bijzonder door managers te helpen bij het identificeren en waarschuwen voor kwaliteitsproblemen. Het is echter nog steeds noodzakelijk om:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>specifieke hulpmiddelen voor <em>data quality</em> (4) te gebruiken in synergie met de business om strategieën te implementeren voor het oplossen van de gedetecteerde problemen (curatieve aanpakken);</li>



<li>en/of een ATMS (6) te hebben waarmee <em>backtracking</em> kan worden uitgevoerd en problemen in een vroeg stadium kunnen worden voorkomen (preventieve aanpak).</li>
</ul>



<p><strong>Conclusie: recente op te volgen tools</strong><strong></strong></p>



<p>In het algemeen kunnen we hieruit afleiden dat, opdat de observability die deze tools bieden een meetbare positieve impact heeft in een volwaardige bedrijfscontext:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>De organisatie die de tool gebruikt structureel gecentraliseerde toegang moet toestaan tot gegevensbronnen van verschillende aard en mate van kritiekheid. Dit punt brengt waarschijnlijk een groot aantal technische, juridische en organisatorische uitdagingen met zich mee:<ul><li>Scheiding van omgevingen: niet alle databronnen bevinden zich altijd in productieomgevingen.</li></ul><ul><li>Netwerk- en stroomproblemen: alle benodigde componenten met elkaar laten communiceren is niet triviaal in de meeste organisaties van een bepaalde grootte en met een bepaald niveau van beveiligingseisen.</li></ul><ul><li>Hoe zit het met toegangsrechten en GDPR? Niet zozeer vanuit het oogpunt van de technische haalbaarheid van de implementatie van GDPR-vereisten, maar vooral vanuit organisatorisch oogpunt.</li></ul>
<ul class="wp-block-list">
<li>Scheiding van projecten en teams: de teams die verantwoordelijk zijn voor het toepassingsysteem vallen niet noodzakelijk onder dezelfde hiërarchie of dezelfde practices als de teams die de infrastructuur beheren of de teams die de gegevens stroomafwaarts exploiteren voor <em>datamining</em> of BI.</li>
</ul>
</li>



<li>Als het eerste punt behaald en opgelost is, moeten de systeembeheerders ook serieus samenwerken met de business over de indicatoren die gemonitord moeten worden, de kritische drempels, de waarschuwingen die geconfigureerd moeten worden en de definitie van de rollen: wie is verantwoordelijk voor welke gegevens en welke reacties worden verwacht in het geval van een probleem?</li>
</ul>



<p>We zijn dus nog ver verwijderd van de bijna magische plug-and-play die door sommige online content wordt aangeprezen. Daarbij komt nog de realiteit van het onderzoeken van niet-triviale gegevensproblemen, die vaak verder gaat dan de grenzen van een technisch informatiesysteem, hoe complex ook. Om deze redenen is data quality meer dan ooit afhankelijk van menselijke tussenkomst en interpretatie wanneer de inzet dit rechtvaardigt.</p>



<p><strong>Referenties</strong></p>



<ul class="wp-block-list">
<li><a href="https://about.gitlab.com/blog/2022/06/14/observability-vs-monitoring-in-devops/">(1) https://about.gitlab.com/blog/2022/06/14/observability-vs-monitoring-in-devops/</a></li>



<li>(2) https://www.ibm.com/topics/observability</li>



<li>(3) Olson Data Quality: The Accuracy Dimension (The Morgan Kaufmann Series in Data Management Systems), 2003.</li>



<li>(4) BOYDENS I., CORBESIER I. et HAMITI G.,&nbsp;<a href="/data-quality-tools-retours-dexperience-et-nouveautes/">Data Quality Tools&nbsp;: retours d&#8217;expérience et nouveautés</a>, 07/12/2021.</li>



<li>(5) https://www.oreilly.com/library/view/data-quality-fundamentals/9781098112035/</li>



<li>(6) BOYDENS I., HAMITI G. et VAN EECKHOUT R., Un service au cœur de la qualité des données. Présentation d’un prototype d’ATMS. In Le Courrier des statistiques, Paris, INSEE, juni 2021, nr. 6, p. 100-122.&nbsp;<a href="https://mastic.ulb.ac.be/wp-content/uploads/2021/07/0254-21_INSEE-PARIS_INTERIEUR-COURRIER-DES-STATISTIQUES_6-ARTICLE7-BAT5.pdf">PDF-bestand</a>&nbsp;/&nbsp;<a href="https://www.insee.fr/fr/information/3622502">Link naar het Blad en naar het artikel.</a></li>
</ul>



<p><em>Deze post is een gezamenlijke bijdrage van Isabelle Boydens, Data Quality Expert bij Smals Research, Isabelle Corbesier en Gani Hamiti, Data Quality Analisten bij Smals, Databases Team. Dit artikel is geschreven onder hun eigen naam en weerspiegelt op geen enkele wijze de standpunten van Smals.</em></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
